Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 62
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
विचचार चिरं रामो मुदा परमया युतः / आससाद वने तस्मिन्विपुले भृगुपुङ्गवः
Transliteration
vicacāra ciraṃ rāmo mudā paramayā yutaḥ / āsasāda vane tasminvipule bhṛgupuṅgavaḥ
Translation
رام نہایت مسرت کے ساتھ دیر تک سیر کرتا رہا؛ اسی وسیع جنگل میں وہ بھِرگو-شریشٹھ کے آشرم تک پہنچا۔
Word by Word
विचचारwandered about
विचचार:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-चर् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
चिरम्for a long time
चिरम्:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootचिर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb)
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st), एकवचन (singular)
मुदाwith joy
मुदा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), तृतीया (instrumental, 3rd), एकवचन (singular)
परमयाsupreme, great
परमया:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), तृतीया (instrumental, 3rd), एकवचन (singular); विशेषण (qualifier) of ‘मुदा’
युतःendowed/associated (with)
युतः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) → युत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘युक्तः’ अर्थे
आससादreached, came to
आससाद:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√सद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
वनेin the forest
वने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), सप्तमी (locative, 7th), एकवचन
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक (masc/neut), सप्तमी (locative, 7th), एकवचन; निर्देशक (demonstrative)
विपुलेvast, extensive
विपुले:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविपुल (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन; विशेषण of ‘वने’
भृगुपुङ्गवःthe foremost of the Bhṛgus
भृगुपुङ्गवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक) + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भृगूणां पुङ्गवः = best among Bhṛgus)