Shloka 75
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
अधुनैवाश्रमादस्मात्तपसे धृतमानसः / तत्रगत्वा महाभाग कृत्वाश्रमापदं शुभम्
Transliteration
adhunaivāśramādasmāttapase dhṛtamānasaḥ / tatragatvā mahābhāga kṛtvāśramāpadaṃ śubham
Translation
ابھی اسی آشرم سے تپسیا کے لیے دل مضبوط کر کے روانہ ہو؛ اے نیک بخت، وہاں جا کر ایک مبارک آشرم گاہ قائم کر۔
Word by Word
अधुनाnow
अधुना:
Kālādhi karaṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअधुना (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)
एवindeed/just
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphasis)
आश्रमात्from the hermitage
आश्रमात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (ablative), एकवचन
अस्मात्from this
अस्मात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (ablative), एकवचन; निर्देश (this)
तपसेfor austerity
तपसे:
Prayojana/Sampradāna (प्रयोजन/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (dative), एकवचन
धृत-मानसःone with resolute mind
धृत-मानसः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootधृत (कृदन्त; धृ धातु) + मानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुषभावः (धृतं मानसं यस्य)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb: there)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः
महाभागO fortunate one
महाभाग:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारयः (महान् भागः यस्य)
कृत्वाhaving made/done
कृत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः
आश्रम-आपदम्the hermitage arrangement/establishment
आश्रम-आपदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक) + आपद्/आपद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (आपद्), द्वितीया, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (आश्रमस्य आपद्/व्यवस्था/व्यवहारः)
शुभम्auspicious
शुभम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying आश्रम-आपदम्)