Shloka 68
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
न्यवेदयद्यथान्यायमात्मनश्च समीहितम् / श्रुत्वैतदखिलं राजन्रामेण समुदीरितम्
Transliteration
nyavedayadyathānyāyamātmanaśca samīhitam / śrutvaitadakhilaṃ rājanrāmeṇa samudīritam
Translation
اس نے دستور کے مطابق اپنے دل کی مراد عرض کی۔ اے راجن، رام کے کہے ہوئے یہ سب کلام سن کر۔
Word by Word
न्यवेदयत्(he) informed, reported
न्यवेदयत्:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootनि + √विद् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
यथाas, according to
यथा:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/उपमानवाचक (adverb: 'as, according to')
न्यायम्proper rule, propriety
न्यायम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootन्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया विभक्ति (accusative/2nd), एकवचन (singular)
आत्मनःof himself
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी विभक्ति (genitive/6th), एकवचन (singular)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
समीहितम्desired, intended
समीहितम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसम् + √ईह् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (accusative/2nd), एकवचन (singular)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√श्रु (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive): 'having heard'
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (accusative/2nd), एकवचन (singular)
अखिलम्entire, whole
अखिलम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (accusative/2nd), एकवचन (singular); विशेषण (qualifier) of एतत्
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), सम्बोधन विभक्ति (vocative), एकवचन (singular)
रामेणby Rama
रामेण:
Kartṛ-karaṇa/Agent-Instrument (कर्तृ/करण)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया विभक्ति (instrumental/3rd), एकवचन (singular)
समुदीरितम्uttered, spoken
समुदीरितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + उद् + √ईर्/√ईरय् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (accusative/2nd), एकवचन (singular); विशेषण of एतत्