Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Brahmaṇa-parīkṣā

Examination/Doctrine of the Pitṛs in Śrāddha Context

यदाहारो भवेज्जन्तुराहारः सो ऽस्य जायते / यथा गोष्ठे प्रनष्टां वै वत्सो विन्दति मातरम्

yadāhāro bhavejjanturāhāraḥ so 'sya jāyate / yathā goṣṭhe pranaṣṭāṃ vai vatso vindati mātaram

جس جاندار کی جیسی خوراک ہوتی ہے، ویسی ہی خوراک اسے مل جاتی ہے؛ جیسے گوٹھ میں گم ہوا بچھڑا اپنی ماں کو ڈھونڈ لیتا ہے۔

yat-āhāraḥwhose food
yat-āhāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyat (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + āhāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); तत्पुरुष-समास: ‘yasya āhāraḥ’ = ‘whose food’
bhavetwould be/is to be
bhavet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद (Parasmaipada), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
jantuḥa creature
jantuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjantu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
āhāraḥfood
āhāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootāhāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
saḥthat
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); सर्वनाम (pronoun)
asyaof him/its
asya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (Masc/Neut), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular); सर्वनाम
jāyatearises/comes to be
jāyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद (Ātmanepada), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
yathājust as
yathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (comparative adverb: ‘just as’)
goṣṭhein the cowshed
goṣṭhe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootgoṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
pranaṣṭāmlost (female)
pranaṣṭām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpra-naś (धातु) + kta (क्त-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis)
vatsaḥa calf
vatsaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvatsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
vindatifinds
vindati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvid (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद (Parasmaipada), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
mātarammother
mātaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)