Shloka 50
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
सदा वै पितरः पूज्याः सं प्राप्तौ देशकालयोः / पितृभक्त्यैव तु नरो योगं प्राप्नोति दुर्ल्लभम्
Transliteration
sadā vai pitaraḥ pūjyāḥ saṃ prāptau deśakālayoḥ / pitṛbhaktyaiva tu naro yogaṃ prāpnoti durllabham
Translation
جب دیس اور کال موافق ہوں تو پِتر ہمیشہ پوجنیہ ہیں؛ صرف پِتر بھکتی سے ہی انسان دشوار یاب یوگ کو پاتا ہے۔
Word by Word
sadāalways
sadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
vaiindeed
vai:
Sambandha/Emphasis (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
pitaraḥthe ancestors/fathers
pitaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; कर्तृपद (subject)
pūjyāḥworthy of worship
pūjyāḥ:
Karta-anvaya (कर्तृसम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootpūjya (कृदन्त; √pūj पूज्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective); कर्मणि-भाव्य (gerundive/तव्यत्-अर्थ)
samfully, completely
sam:
Upasarga (उपसर्गार्थ)
TypeIndeclinable
Rootsam (अव्यय/उपसर्ग)
Formउपसर्ग/अव्यय; here used as intensifier with prāptau (सम् = fully)
prāptauupon the occurrence/arrival
prāptau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootprāpti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case), द्विवचन; अधिकरण (locative)
deśa-kālayoḥof place and time
deśa-kālayoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootdeśa (प्रातिपदिक) + kāla (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास; पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), द्विवचन; सम्बन्ध (genitive)
pitṛ-bhaktyāby devotion to the ancestors
pitṛ-bhaktyā:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक) + bhakti (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: pitṝṇāṃ bhaktiḥ); स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; करण/हेतु (instrument/cause)
evaalone, indeed
eva:
Emphasis (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिपात (restrictive/emphatic particle)
tubut
tu:
Discourse connector (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (adversative/contrastive particle)
naraḥa man/person
naraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद
yogamyoga (spiritual union/discipline)
yogam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; कर्म (object)
prāpnotiattains
prāpnoti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√āp (आप्) with prefix pra-
Formलट्-लकार (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
durlabhamhard to obtain
durlabham:
Karma-anvaya (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootdurlabha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म-विशेषण (qualifier of yogaṃ)