Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

Śrāddha-kalpa: Dāna-phala-nirdeśa

Gifts in Śrāddha and Their Fruits

अन्नाल्लोकाः प्रतिष्ठन्ति लोकदानस्य तत्फलम् / अन्नं प्रजापतिः साक्षात्ते न सर्वमिदं ततम्

annāllokāḥ pratiṣṭhanti lokadānasya tatphalam / annaṃ prajāpatiḥ sākṣātte na sarvamidaṃ tatam

اَنّ سے ہی لوک قائم ہیں—یہی لوک دان کا پھل ہے؛ اَنّ ساکشات پرجاپتی ہے، اسی سے یہ سب کچھ پھیلا ہوا ہے۔

annātfrom food
annāt:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootanna (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
lokāḥworlds/people
lokāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
pratiṣṭhantistand firm/are established
pratiṣṭhanti:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootprati- + √sthā (स्था धातु)
FormPresent tense (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन); Parasmaipada (परस्मैपद)
loka-dānasyaof world-sustaining charity
loka-dānasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक) + dāna (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन); षष्ठी-तत्पुरुष—‘of the gift of (sustaining) the worlds’
tat-phalamthat is its fruit
tat-phalam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottat (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + phala (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); षष्ठी/संबन्ध-तत्पुरुष—‘its fruit/result’
annamfood
annam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootanna (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
prajā-patiḥPrajāpati
prajā-patiḥ:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); षष्ठी-तत्पुरुष—‘lord of creatures’
sākṣātdirectly, in person
sākṣāt:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsākṣāt (अव्यय)
FormIndeclinable adverb (अव्यय) meaning ‘directly/in person’
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); pronoun ‘they’
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध-निपात)
sarvamall
sarvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); used substantively ‘all’
idamthis
idam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); pronoun ‘this’
tatampervaded/spread
tatam:
Kriya (क्रिया/विधेय)
TypeAdjective
Root√tan (तन् धातु)
FormPast passive participle (क्त), Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); ‘spread/pervaded’