Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Śrāddha-kalpa: Dāna-phala, Medhya/Amedhya Dravya, and Uparāga

Eclipse) Observances (श्राद्धकल्पः—दानफल-मेध्यामेध्य-उपरागविधिः

नक्तं तु वर्जयेच्छ्राद्धं राहोरन्यत्र दर्शनात् / सर्वस्वेनापि कर्त्तव्यङ्क्षिप्रं वै राहुदर्शने

naktaṃ tu varjayecchrāddhaṃ rāhoranyatra darśanāt / sarvasvenāpi karttavyaṅkṣipraṃ vai rāhudarśane

راہو کے دیدار کے سوا رات کے وقت شرادھ سے پرہیز کرنا چاہیے۔ مگر جب راہو کا دیدار ہو جائے تو سارا کچھ لگا کر بھی فوراً شرادھ کرنا فرض ہے۔

नक्तम्at night
नक्तम्:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootनक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (accusative) (अव्ययीभाववत् कालार्थे), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha/Contrast (विरोध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle), विरोध/विशेषार्थक
वर्जयेत्should avoid
वर्जयेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवर्ज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (accusative), एकवचन (singular)
राहोःof Rāhu
राहोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी विभक्ति (genitive), एकवचन (singular)
अन्यत्रexcept/otherwise
अन्यत्र:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), अपवादार्थे (except/elsewhere)
दर्शनात्from/at the sight (i.e., due to seeing)
दर्शनात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), पञ्चमी विभक्ति (ablative), एकवचन (singular)
सर्वस्वेनwith all one’s possessions/entirely
सर्वस्वेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootसर्वस्व (प्रातिपदिक) [सर्व+स्व]
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), तृतीया विभक्ति (instrumental), एकवचन (singular)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle), समुच्चय/अप्यर्थे (even/also)
कर्तव्यम्must be done
कर्तव्यम्:
Vidhi (विधि)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु)
Formकृत्य-प्रत्यय (gerundive, तव्य), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (predicative)
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र (प्रातिपदिक)
Formअव्ययप्रयोग (accusative used adverbially), शीघ्रार्थे
वैindeed
वै:
Niścaya (निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय (particle), निश्चयार्थक/खल्वर्थक
राहुदर्शनेat the sighting of Rāhu (eclipse)
राहुदर्शने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootराहुदर्शन (प्रातिपदिक) [राहु+दर्शन]
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), सप्तमी विभक्ति (locative), एकवचन (singular)