Shloka 137
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
ध्यानं तीर्थं परं तस्माद्ब्रह्मतीर्थं सनातनम् / उपवासात्परं ध्यानमिन्द्रियाणां निवर्त्तनम्
Transliteration
dhyānaṃ tīrthaṃ paraṃ tasmādbrahmatīrthaṃ sanātanam / upavāsātparaṃ dhyānamindriyāṇāṃ nivarttanam
Translation
پس دھیان ہی سب سے برتر تیرتھ ہے—سناتن برہمتیرتھ۔ اُپواس سے بھی اعلیٰ دھیان ہے، جو اِندریوں کو واپس کھینچ لیتا ہے۔
Word by Word
ध्यानम्meditation
ध्यानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootध्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तीर्थम्a tīrtha (holy ford)
तीर्थम्:
Pradhana (प्रधान/विधेय)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (predicate nominative)
परम्supreme
परम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th case/अपादान), एकवचन; ‘therefore/from that’
ब्रह्मतीर्थम्the Brahma-tīrtha
ब्रह्मतीर्थम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ब्रह्मणः तीर्थम्
सनातनम्eternal
सनातनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसनातन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
उपवासात्than fasting/from fasting
उपवासात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootउपवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th case/अपादान), एकवचन
परम्higher
परम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
ध्यानम्meditation
ध्यानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootध्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
इन्द्रियाणाम्of the senses
इन्द्रियाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th case/सम्बन्ध), बहुवचन
निवर्त्तनम्withdrawal/restraint
निवर्त्तनम्:
Pradhana (प्रधान/विधेय)
TypeNoun
Rootनि-वृत् (धातु) + अन (प्रत्यय) → निवर्तन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भाववाचक-नाम (action noun)