Shloka 132
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
एतेष्वेव तु मेधावी ब्राह्मीं सिद्धिमवाप्नुयात् / त्रैवर्णविहितैः स्थाने धर्मे वर्णाश्रमे रतैः
Transliteration
eteṣveva tu medhāvī brāhmīṃ siddhimavāpnuyāt / traivarṇavihitaiḥ sthāne dharme varṇāśrame rataiḥ
Translation
انہی مقامات میں دانا شخص برہمی سِدھی پاتا ہے؛ وہ جگہیں جو تری ورنوں کے مقرر کردہ ہوں، اور جہاں دھرم و ورن آشرم کے آچارن میں رغبت ہو۔
Word by Word
एतेषुin these
एतेषु:
अधिकरण (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; सप्तमी (7th), बहुवचन
एवindeed
एव:
सम्बन्ध/वाक्योपपादन
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक-निपात
तुbut
तु:
सम्बन्ध/वाक्योपपादन
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक-निपात (but/indeed)
मेधावीa wise man
मेधावी:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमेधाविन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ब्राह्मीम्brahmanical/divine
ब्राह्मीम्:
विशेषण (to ‘सिद्धिम्’)
TypeAdjective
Rootब्राह्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘सिद्धिम्’ इति विशेषणम्
सिद्धिम्attainment/perfection
सिद्धिम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
अवाप्नुयात्would attain
अवाप्नुयात्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअव√आप् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
त्रै-वर्ण-विहितैःprescribed for the three varṇas
त्रै-वर्ण-विहितैः:
करण/हेतु (instrumental association)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + वर्ण (प्रातिपदिक) + विहित (√धा/√हि?; ‘विहित’ PPP, प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः ‘त्रैवर्णेन विहितैः’ = prescribed by the three varṇas
स्थानेin the proper place
स्थाने:
अधिकरण (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
धर्मेin dharma (righteous conduct)
धर्मे:
अधिकरण (sphere/locative)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
वर्ण-आश्रमेin varṇa and āśrama (social class and life-stage)
वर्ण-आश्रमे:
अधिकरण (domain/locative)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; द्वन्द्व-समासः (इतरेतर-द्वन्द्व) ‘वर्णश्च आश्रमश्च’
रतैःby those devoted (to them)
रतैः:
सहकारक/विशेषण (agent-qualifier in instrumental plural)
TypeAdjective
Rootरत (प्रातिपदिक; √रम् क्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘रत’ = devoted/engaged