Shloka 126
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
समुद्रगाः समुद्राश्च सर्वे पुण्याः समन्ततः / एवमादिषु चान्येषु श्राद्धं निर्वर्तयेद्बुधः
Transliteration
samudragāḥ samudrāśca sarve puṇyāḥ samantataḥ / evamādiṣu cānyeṣu śrāddhaṃ nirvartayedbudhaḥ
Translation
سمندر میں جا ملنے والی ندیاں اور خود سمندر—سب اطراف سے پُنّیہ ہیں؛ اسی طرح دیگر تیرتھوں میں بھی دانا شخص شرادھ ادا کرے۔
Word by Word
समुद्र-गाःflowing to the ocean
समुद्र-गाः:
विशेषण (Adjectival modifier)
TypeAdjective
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक) + गा (प्रातिपदिक; from √गम् ‘going’, used as adj/noun)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (rivers: ‘sea-going/flowing to the sea’)
समुद्राःoceans
समुद्राः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
सर्वेall
सर्वे:
विशेषण (Adjectival modifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (of समुद्राः)
पुण्याःholy
पुण्याः:
प्रेडिकेट-विशेषण (Predicate qualifier)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (predicate adjective)
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (entirely/on all sides)
एवम्-आदिषुin such (places) and the like
एवम्-आदिषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location-context)
TypeNoun
Rootएवम् (अव्यय) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; अव्ययीभाव-समास: ‘in such and similar (places)’
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
अन्येषुin other (places)
अन्येषु:
विशेषण (Adjectival modifier)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; विशेषण (of implied ‘places’)
श्राद्धम्Śrāddha rite
श्राद्धम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
निर्वर्तयेत्should perform
निर्वर्तयेत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु) with नि-उपसर्ग; causative √वर्तय्
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच् (causative) = ‘should perform/bring about’
बुधःa wise person
बुधः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन