Shloka 58
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
पितरं प्रार्थयित्वान्यं योगभ्रष्टा पपात ह / त्रीण्यवश्यद्विमानानि पतन्ती सा दिवश्च्युता
Transliteration
pitaraṃ prārthayitvānyaṃ yogabhraṣṭā papāta ha / trīṇyavaśyadvimānāni patantī sā divaścyutā
Translation
اس نے دوسرے پِتر کو پکارا، پھر یوگ سے بھٹک کر گر پڑی؛ دیو لوک سے گِری ہوئی وہ گرتے گرتے تین وِمانوں کو بے بس کر گئی۔
Word by Word
पितरम्father
पितरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
प्रार्थयित्वाhaving begged/entreated
प्रार्थयित्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र-√अर्थ्/अर्थय् (धातु) → प्रार्थयित्वा (क्त्वान्त अव्यय)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund)
अन्यम्another
अन्यम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (पितरम् इत्यस्य)
योग-भ्रष्टाfallen from yoga
योग-भ्रष्टा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयोग (प्रातिपदिक) + भ्रष्ट (भ्रंश् धातु → क्त कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (योगात् भ्रष्टा = 'fallen from yoga')
पपातfell
पपात:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
हindeed
ह:
Sambandha (निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
त्रीणिthree
त्रीणि:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; संख्याविशेषणम्
अवश्यत्saw
अवश्यत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√वश् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
विमानानिvimānas (aerial cars)
विमानानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
पतन्तीfalling
पतन्ती:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपत् (धातु) → पतन्ती (शतृ-प्रत्यय, वर्तमान कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्तः
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दिवःfrom heaven
दिवः:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन
च्युताfallen down
च्युता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootच्यु (धातु) → च्युत (कृदन्त, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (fallen)