Shloka 53
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
तत्र ते दिवि वर्त्तन्ते देवास्तान्पूजयन्त्युत / श्रुता बर्हिषदो नाम पितरः सोमपास्तु ते
Transliteration
tatra te divi varttante devāstānpūjayantyuta / śrutā barhiṣado nāma pitaraḥ somapāstu te
Translation
وہاں وہ آسمان میں رہتے ہیں، اور دیوتا بھی ان کی پوجا کرتے ہیں۔ ‘برہِشد’ نام کے پِتر مشہور ہیں؛ وہ سوم پینے والے ہیں۔
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय; locative adverb
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; pronoun ‘they’
दिविin heaven
दिवि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण) विभक्ति, एकवचन; Locative singular
वर्तन्तेexist/abide
वर्तन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural
तान्them
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म) विभक्ति, बहुवचन; pronoun ‘them’
पूजयन्तिworship/honor
पूजयन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
उतalso
उत:
Sambandha (निपात)
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
Formनिपात; ‘also/and further’
श्रुताः(called) Śrutās
श्रुताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; proper-name usage
बर्हिषदःBarhiṣads
बर्हिषदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबर्हिषद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (बर्हिषि सीदन्ति/सदन्ति)
नामby name
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनामार्थक अव्यय; ‘by name’
पितरःthe Pitṛs (manes)
पितरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural
सोमपाःSoma-drinkers
सोमपाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसोमप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (सोमं पिबन्ति)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक ‘but/indeed’
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; pronoun apposition to पितरः