Shloka 33
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
तं गर्भं धारयामास दह्यमानेन चेतसा / सापि कृच्छ्रेण महता खिद्यमाना महानदी
Transliteration
taṃ garbhaṃ dhārayāmāsa dahyamānena cetasā / sāpi kṛcchreṇa mahatā khidyamānā mahānadī
Translation
جلتے ہوئے دل کے ساتھ اس نے اس حمل کو تھامے رکھا؛ اور مہانَدی بھی سخت مشقت میں مبتلا ہو کر رنجیدہ ہوئی۔
Word by Word
तम्that (him/it)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative, 2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम
गर्भम्embryo/womb-child
गर्भम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
धारयामासshe bore/held
धारयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; धारणं कृतवान्/कृतवती (she bore)
दह्यमानेनby (a mind) being burnt/tormented
दह्यमानेन:
Karana (करण)
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formशानच्/मान-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कर्मणि/आत्मनेपदीय-प्रयोग (present passive/mediopassive participle), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental, 3rd/तृतीया), एकवचन
चेतसाwith the mind
चेतसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootचेतस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-निपात (particle: also/even)
कृच्छ्रेणwith difficulty
कृच्छ्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; साधन/प्रकारवाचक (by hardship)
महताgreat
महता:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifies कृच्छ्रेण)
खिद्यमानाbeing afflicted
खिद्यमाना:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootखिद् (धातु)
Formमान-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कर्मणि/आत्मनेपदीय-प्रयोग (present passive/mediopassive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महानदीthe great river (Gaṅgā)
महानदी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + नदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समासः