Previous Verse
Next Verse

Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 13

Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle

सा तथोक्ता तदापर्णा देवी दुश्चरचारिणी / उमेति हि महाभागा त्रिषु लोकेषु विश्रुता

sā tathoktā tadāparṇā devī duścaracāriṇī / umeti hi mahābhāgā triṣu lokeṣu viśrutā

یوں کہے جانے پر وہ دیوی، سخت تپسیا کرنے والی، تب ‘اپرنا’ کہلائی؛ اور وہی مہابھاگا تینوں لوکوں میں ‘اُما’ کے نام سے بھی مشہور ہوئی۔

she
:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
tathā-uktāso addressed, thus spoken to
tathā-uktā:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of sā)
TypeAdjective
Roottathā (अव्यय) + ukta (प्रातिपदिक) from √vac (धातु)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; kta-participle (past passive participle/क्त) with avyayībhāva sense 'thus-said'
tadāthen
tadā:
Kāla (काल/Time)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormAvyaya; kāla-avyaya (temporal adverb/काल-अव्यय)
aparṇāAparṇā
aparṇā:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण/Apposition to sā)
TypeNoun
Roota-parṇa (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; nañ-tatpuruṣa (नञ्-तत्पुरुष) proper name/epithet 'without leaves'
devīgoddess
devī:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण/Apposition)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
duścara-cāriṇīpractising severe austerity, of difficult conduct
duścara-cāriṇī:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of devī/sā)
TypeAdjective
Rootduścara (प्रातिपदिक) + cāriṇī (प्रातिपदिक) from √car (धातु)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; karmadhāraya: 'one whose conduct is hard (to perform)'
umāUmā
umā:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण/Apposition)
TypeNoun
Rootumā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; proper name
itithus (named)
iti:
Vākyaprayojaka (वाक्य-प्रयोजक/Quotative)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotation/name-marker
hiindeed
hi:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध-बोधक/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormAvyaya; nipāta (particle/निपात) expressing emphasis/causal nuance
mahā-bhāgāvery fortunate, illustrious
mahā-bhāgā:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of umā/devī)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; karmadhāraya: 'greatly fortunate'
triṣuin the three
triṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeAdjective
Roottri (प्रातिपदिक)
FormPuṃ/Napuṃ (common), Saptamī vibhakti (Locative/सप्तमी), Bahuvacana (plural/बहुवचन)
lokeṣuworlds
lokeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī, Bahuvacana
viśrutārenowned
viśrutā:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of umā/devī)
TypeAdjective
Rootviśruta (प्रातिपदिक) from √śru (धातु)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; kta-participle used adjectivally