Shloka 85
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
शीर्षाणि न्यपतंस्तानि खर्जूरा ह्यभवंस्ततः / एवं वरत्रिणः पुत्रा इन्द्रेण निहताः पुरा
Transliteration
śīrṣāṇi nyapataṃstāni kharjūrā hyabhavaṃstataḥ / evaṃ varatriṇaḥ putrā indreṇa nihatāḥ purā
Translation
ان کے سر گر پڑے؛ پھر وہ کھجور کے درخت بن گئے۔ یوں قدیم زمانے میں ورتری کے بیٹے اندَر کے ہاتھوں مارے گئے۔
Word by Word
शीर्षाणिheads
शीर्षाणि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशीर्षन्/शीर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
न्यपतन्fell down
न्यपतन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-पत् (धातु)
Formलङ्-लकार; परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; नि-उपसर्गयुक्त
तानिthose
तानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; (शीर्षाणि इत्यस्य अनुवाद)
खर्जूराःdate-palms (kharjūra trees)
खर्जूराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootखर्जूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात) = emphatic/causal particle
अभवन्became
अभवन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार; परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण)
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (प्रकारवाचक) = 'thus/in this manner'
वरत्रिणःof Varatrin
वरत्रिणः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवरत्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; 'of Varatrin'
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
इन्द्रेणby Indra
इन्द्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
निहताःkilled
निहताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनि-हन् (धातु) → निहत (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (पुत्राः)
पुराformerly
पुरा:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक) = 'formerly/once'