Shloka 80
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
इज्याधर्मविनाशार्थं मनुमेत्याभ्ययाजयन् / निरस्यमानं वै धर्मं दृष्ट्वेन्द्रो मनुमाब्रवीत्
Transliteration
ijyādharmavināśārthaṃ manumetyābhyayājayan / nirasyamānaṃ vai dharmaṃ dṛṣṭvendro manumābravīt
Translation
یَجْن کے دھرم کو مٹانے کے لیے وہ منو کے پاس آ کر یاجن کرانے لگے۔ دھرم کو ہٹتا دیکھ کر اندر نے منو سے کہا۔
Word by Word
इज्याsacrificial worship
इज्या:
Sambandha (सम्बन्ध/compound-member)
TypeNoun
Rootइज्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासपूर्वपद (worship/sacrifice)
धर्मdharma
धर्म:
Sambandha (सम्बन्ध/compound-member)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासपूर्वपद
विनाशार्थम्for the destruction
विनाशार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन/purpose)
TypeNoun
Rootविनाश-अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; चतुर्थी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे (विनाशस्य अर्थः = for destruction); प्रयोजनार्थक (purpose)
मनुम्Manu
मनुम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
इत्यhaving gone
इत्य:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण/absolutive)
TypeIndeclinable
Rootइ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभाव-रूप (gerund/absolutive) from √इ (to go): इत्य/इत्वा = having gone
अभ्ययाजयन्they caused (him) to perform sacrifice / they made (him) officiate
अभ्ययाजयन्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootअभि + यज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; causative sense (याजयति) with अभि- उपसर्ग; परस्मैपद
निरस्यमानम्being cast out
निरस्यमानम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootनि + रस् (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त (present passive participle), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; √रस्/√अस्? here from निरस्यति (to cast out)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis)
धर्मम्dharma
धर्मम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण/absolutive)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive) from √दृश् (to see)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
मनुम्to Manu
मनुम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद