Previous Verse
Next Verse

Shloka 56

Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)

मनोजवाः सर्वगताः सर्वभोगाश्च ते ऽभवन् / जाताश्च भस्मनो ह्यन्ये ब्रह्मर्षिगणसंमताः

manojavāḥ sarvagatāḥ sarvabhogāśca te 'bhavan / jātāśca bhasmano hyanye brahmarṣigaṇasaṃmatāḥ

وہ ذہن کی مانند تیز، ہر جگہ پہنچنے والے اور ہر نعمت کے بھوگ والے ہوئے۔ اور کچھ دوسرے راکھ سے پیدا ہوئے، جنہیں برہمرشیوں کے گروہ نے تسلیم کیا۔

manojavāḥmind-swift
manojavāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmanas (प्रातिपदिक) + java (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; tatpuruṣa 'swift as mind'
sarvagatāḥall-pervading
sarvagatāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + gata (कृदन्त, गम् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; past participle gata (क्त) in tatpuruṣa 'gone everywhere'
sarvabhogāḥenjoying all pleasures
sarvabhogāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + bhoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; tatpuruṣa 'having all enjoyments'
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; pronoun
abhavanbecame/were
abhavan:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्
jātāḥborn
jātāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootjāta (कृदन्त, जन् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; past participle (क्त)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
bhasmanaḥfrom ashes
bhasmanaḥ:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootbhasman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; also possible षष्ठी sg by form, but sense here ablative 'from ashes'
hiindeed/for
hi:
Vākyālaṅkāra (वाक्यालङ्कार)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; particle (निपात)
anyeothers
anye:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; adjective used substantively
brahmarṣi-gaṇa-saṃmatāḥapproved by the host of Brahmarṣis
brahmarṣi-gaṇa-saṃmatāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbrahmarṣi (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक) + saṃmata (कृदन्त, मन् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; tatpuruṣa chain: 'approved/esteemed by the group of Brahmarṣis'; saṃmata = past participle (क्त)