Shloka 122
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
कशेति नाम यद्वाचो वाचा क्रूरमुदात्दृतम् / दक्षाभिशप्तः कुपितः कश्यपस्तेन सो ऽभवत्
Transliteration
kaśeti nāma yadvāco vācā krūramudātdṛtam / dakṣābhiśaptaḥ kupitaḥ kaśyapastena so 'bhavat
Translation
وانی میں جو ‘کَش’ نام ہے وہ سخت اور تیز لہجے میں ادا ہوتا ہے؛ دکش کے شاپ سے غضبناک کشیپ اسی سبب ویسا ہو گیا۔
Word by Word
कश‘kaś’
कश:
Pratipadya (प्रातिपाद्य)
TypeNoun
Rootकश (प्रातिपदिक/शब्द)
Formअव्ययवत् उद्धरण-शब्द (quoted form); नामनिर्देश
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
नामby name
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनिपात (name-indicating particle)
यत्which/that
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक (relative)
वाचःof speech
वाचः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
वाचाby speech/with words
वाचा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण
क्रूरम्cruel, harsh
क्रूरम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootक्रूर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
उदात्-हृतम्uttered/aloudly taken up
उदात्-हृतम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootउदात् + हृ (धातु)
Formक्त (past passive participle) ‘taken/uttered aloud’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपसर्ग: उद्-
दक्ष-अभिशप्तःcursed by Dakṣa
दक्ष-अभिशप्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootदक्ष + अभि-शप् (धातु)
Formक्त (past passive participle) ‘cursed’; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया-कर्तृ: ‘by Dakṣa’ implied in compound sense
कुपितःangered
कुपितः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootकुप् (धातु)
Formक्त, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कश्यपःKaśyapa
कश्यपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकश्यप (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेनtherefore/by that
तेन:
Hetu/Karana (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन; हेतु/करण
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद