Brahma Purana — The Two Vedic Paths: Karma, Knowledge, and the Inner Self (Adhyatma), Shloka 84
Devanagari script
त्यक्त्वा पूर्वकृतं कर्म रतिर् यस्य सदात्मनि सर्वभूतात्मभूतस्य गुणसङ्गेन सज्जतः //
Translation
چوراسیواں باب—ورتوں کے قواعد اور طہارت کے آداب کو شرعی/دھارمی طریقے سے بیان کیا گیا ہے۔
Word by Word
tyaktvāhaving abandoned
tyaktvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√tyaj (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (Absolutive/त्वान्त): ‘having abandoned’
pūrva-kṛtampreviously done
pūrva-kṛtam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpūrva (प्रातिपदिक) + kṛta (कृदन्त)
Formकर्मधारय समास: ‘previously done’; द्वितीया एकवचन नपुंसकलिङ्ग (agreeing with karma)
karmaaction/deed
karma:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
ratiḥdelight/attachment
ratiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrati (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
yasyawhose
yasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग
sat-ātmaniin the true self
sat-ātmani:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsat (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास: ‘in the true self’; सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग
sarva-bhūta-ātma-bhūtasyaof one who is the self of all beings
sarva-bhūta-ātma-bhūtasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + bhūta (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक) + bhūta (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष समास: ‘of one who has become the self of all beings’; षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग
guṇa-saṅgenaby association with qualities (guṇas)
guṇa-saṅgena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootguṇa (प्रातिपदिक) + saṅga (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास: ‘association with guṇas’; तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग
sajjataḥclinging/attached
sajjataḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Root√saj (धातु) + śatṛ/ktavatu? (कृदन्त)
Formकृदन्त; प्रथमा एकवचन पुंलिङ्ग (contextually: ‘clinging/attached’). Form reflects participial usage from √saj ‘to cling’
Speaker
Not specified in the excerpt (general instruction).