Brahma Purana — Shiva on Dharma: Nonviolence, Truthful Speech, Mental Discipline, and the Karmic Causes of Heaven and Longevity, Shloka 28
Devanagari script
महेश्वर उवाच मानसेनेह धर्मेण संयुक्ताः पुरुषाः सदा स्वर्गं गच्छन्ति कल्याणि तन् मे कीर्तयतः शृणु //
Translation
یہ باب کا اٹھائیسواں شلوک ہے—عدد کے ذریعے اسی طرح متعین کیا گیا ہے۔
Word by Word
maheśvaraḥMaheśvara (Great Lord)
maheśvaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘महान् ईश्वरः’); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
mānasenaby mental
mānasena:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmānasa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-विशेषणरूप, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘मानस’ = mental; विशेषण (of dharmeṇa)
ihahere
iha:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: here/in this world)
dharmeṇaby dharma / by righteous practice
dharmeṇa:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
saṃyuktāḥendowed/connected
saṃyuktāḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaṃyukta (प्रातिपदिक; sam-√yuj-क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of puruṣāḥ)
puruṣāḥpeople
puruṣāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpuruṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
sadāalways
sadā:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
svargamheaven
svargam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsvarga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
gacchantigo
gacchanti:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
kalyāṇiO auspicious lady
kalyāṇi:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootkalyāṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
tatthat
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
meto me
me:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-एकवचनार्थे (Dative sense ‘to me’)
kīrtayataḥas you recount / recount (to me)
kīrtayataḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√kīrt (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद; ‘त्वं कीर्तय’ इत्यर्थे—आदेशे षष्ठी/द्वितीया-सम्बन्धेन ‘कīrtayataḥ’ (Vedic/epic variant for imperative-like request)
śṛṇulisten
śṛṇu:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√śru (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
Speaker
Maheśvara (Śiva) instructs a देवी addressed as ‘kalyāṇi’