Brahma Purana — Shiva on Dharma: Nonviolence, Truthful Speech, Mental Discipline, and the Karmic Causes of Heaven and Longevity, Shloka 17
Devanagari script
उमोवाच वाचा तु बध्यते येन मुच्यते ह्य् अथवा पुनः तानि कर्माणि मे देव वद भूतपते ऽनघ //
Translation
اس باب کا سترھواں شلوک—یہاں اصل متن درج ہے؛ اس کی تلاوت سے دل کی پاکیزگی اور عمل سے دھرم کی افزائش ہوتی ہے۔
Word by Word
umovācaUmā said
umovāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootumā (प्रातिपदिक) + uvāca (वच् धातु, लिट्/परस्मैपद)
Formउवाच: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्ता ‘उमा’ (narrative compound)
vācāby speech/with words
vācā:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootvāc (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
tuindeed/but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्यय
badhyateis bound
badhyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbandh (बन्ध् धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)
yenaby which
yena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सम्बन्ध-प्रश्न/यत्-शब्द
mucyateis released
mucyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootmuc (मुच् धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)
hiindeed/for
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
athavāor else
athavā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootathavā (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (alternative: or)
punaḥagain
punaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति-अव्यय (again)
tānithose
tāni:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Roottad (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम-विशेषण
karmāṇiactions/deeds
karmāṇi:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
meto me/of me
me:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootmad (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive) एकवचन; सर्वनाम
devaO god
deva:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
vadatell/say
vada:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvad (वद् धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
bhūta-pateO lord of beings
bhūta-pate:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbhūta (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘lord of beings’)
anaghaO sinless one
anagha:
Sambodhana-viśeṣaṇa (सम्बोधन-विशेषण)
TypeAdjective
Rootan-agha (प्रातिपदिक; नञ्)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; नञ्-प्रत्ययान्त (‘sinless’)
Speaker
Umā (Pārvatī) speaks to Śiva (Bhūtapati)