Brahma Purana — Daksha’s Sacrifice, Sati’s Self-Immolation, and Uma’s Tapas, Shloka 101
Devanagari script
महेश्वरः पर्वतलोकवासी चराचरेशः प्रथमो ऽप्रमेयः विनेन्दुना हीन्द्रसमानवर्चसा विभीषणं रूपम् इवास्थितो यः
Translation
شلوک 101—جو شخص عقیدت سے پڑھتا یا سنتا ہے، وہ دھرم-ارتھ-کام-موکش میں درست طور پر لگتا ہے اور گناہوں سے رہائی پاتا ہے۔
Word by Word
mahā-īśvaraḥMaheśvara (Great Lord)
mahā-īśvaraḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः
parvata-loka-vāsīdwelling in the mountain region
parvata-loka-vāsī:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootparvata (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक) + vāsin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः: 'dweller in the mountain-world'
cara-acara-īśaḥlord of the moving and unmoving
cara-acara-īśaḥ:
Pradhana-predicative (विधेय)
TypeNoun
Rootcara (प्रातिपदिक) + acara (प्रातिपदिक) + īśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्वन्द्वः (इतरेतर): 'of moving and unmoving (beings)' + तत्पुरुषार्थः: 'lord'
prathamaḥfirst, primordial
prathamaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprathama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
aprameyaḥimmeasurable
aprameyaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaprameya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; नञ्-समासपूर्वक: 'immeasurable'
vināwithout
vinā:
Sambandha (सम्बन्ध/Exclusion)
TypeIndeclinable
Rootvinā (अव्यय)
Formअव्यय, उपसर्गसदृश-निपात; वियोगार्थक (preposition-like: without)
indunāwith the moon
indunā:
Karana (करण/Instrument or accompaniment)
TypeNoun
Rootindu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case/Instrumental), एकवचन
hiindeed, for
hi:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (emphatic/causal particle)
indra-samāna-varcasāwith splendor like Indra’s
indra-samāna-varcasā:
Karana (करण/Instrumental of manner)
TypeAdjective
Rootindra (प्रातिपदिक) + samāna (प्रातिपदिक) + varcas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (varcas-), तृतीया (Instrumental), एकवचन; तत्पुरुषः: 'with splendor equal to Indra'
vibhīṣaṇamterrifying
vibhīṣaṇam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvibhīṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; विशेषण
rūpamform
rūpam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootrūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
ivaas if, like
iva:
Upamana-dyotaka (उपमान-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्यय, उपमानवाचक (particle of comparison: like/as if)
āsthitaḥhaving assumed / standing in
āsthitaḥ:
Kriya (क्रिया/Participial predicate)
TypeVerb
Rootā-sthā (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः: 'having assumed/standing'
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
Speaker
Brahma continues the description of Shiva to Devi.