Brahma Purana — Akshara and Kshara: Vasiṣṭha’s Teaching to Karāla Janaka on Cosmogenesis and Liberation, Shloka 39
Devanagari script
स एव हृदि सर्वासु मूर्तिष्व् आतिष्ठतात्मवान् चेतयंश् चेतनो नित्यं सर्वमूर्तिर् अमूर्तिमान् //
Translation
یہاں صرف عدد درج ہے، شلوک کا متن نہیں؛ براہِ کرم مکمل سنسکرت شلوک دیں۔
Word by Word
saḥhe/that (one)
saḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
evaalone/indeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
hṛdiin the heart
hṛdi:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Roothṛd (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
sarvāsuin all
sarvāsu:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; विशेषण
mūrtiṣuforms
mūrtiṣu:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootmūrti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
ātiṣṭhatastands/abides
ātiṣṭhata:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootā + √sthā (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; छान्दस/वैदिकरूपेण ‘ātiṣṭhati’ इत्यर्थे
ātmavānself-possessed / having a self
ātmavān:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootātman (प्रातिपदिक) + -vant (तद्धित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तद्धितान्त (possessive)
cetayancausing awareness / enlivening
cetayan:
Karta (कर्ता/Agent-participle)
TypeVerb
Root√cit (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि
cetanaḥconscious
cetanaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootcetana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
nityamalways
nityam:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootnitya (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्यय (adverbial accusative)
sarva-mūrtiḥone who has all forms
sarva-mūrtiḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + mūrti (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: ‘सर्वाः मूर्तयः यस्य’ = ‘having all forms’
amūrti-mānalso formless / possessing formlessness
amūrti-mān:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootamūrti (प्रातिपदिक) + -mant (तद्धित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तद्धितान्त (possessive)
Speaker
Unspecified narrator/teacher continuing the doctrinal exposition.