Srimad Bhagavatam — Tritiya Skandha, Shloka 8

Diti’s Untimely Desire and the Birth-Cause of the Asura Line

Prelude to Hiranyākṣa–Varāha

Devanagari script

दितिर्दाक्षायणी क्षत्तर्मारीचं कश्यपं पतिम् । अपत्यकामा चकमे सन्ध्यायां हृच्छयार्दिता ॥ ८ ॥

Transliteration

ditir dākṣāyaṇī kṣattar mārīcaṁ kaśyapaṁ patim apatya-kāmā cakame sandhyāyāṁ hṛc-chayārditā

Translation

دکش کی بیٹی دِتی شام کے وقت دل کی خواہش سے بے قرار ہو کر، مریچی کے بیٹے اپنے شوہر کشیپ سے اولاد کے لیے ہم بستری کی درخواست کرنے لگی۔

Synonyms

• दितिः: Diti
• दितिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दिति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• दाक्षायणी: daughter of Daksha
• दाक्षायणी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दाक्षायणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; दिति-विशेषणरूपेण (appositional)

• क्षत्तः: O attendant (Vidura)
• क्षत्तः: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: क्षत्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative/Nominative form used as address), एकवचन

• मारीचम्: Marici
• मारीचम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मारीच (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• कश्यपम्: Kashyapa
• कश्यपम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कश्यप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; मारीचम् इति सह समुच्चित-कर्म

• पतिम्: husband
• पतिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कश्यपस्य विशेषणम् (apposition)

• अपत्य-कामा: desiring offspring
• अपत्य-कामा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अपत्य (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अपत्यस्य कामा)

• चकमे: desired/longed for
• चकमे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• सन्ध्यायाम्: at twilight
• सन्ध्यायाम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सन्ध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• हृच्छय-अर्दिता: afflicted by heart’s desire
• हृच्छय-अर्दिता: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हृत् (प्रातिपदिक) + शय (प्रातिपदिक) + अर्दित (कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (हृच्छयेन अर्दिता); अर्दित = क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) from √अर्द्

Characters & Entities

• Diti
• Daksha
• Vidura
• Marichi
• Kashyapa

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about desire at twilight (sandhya)?

This verse notes that Diti, afflicted by desire at sandhyā (twilight), approached Kaśyapa for union—setting the stage for the Bhagavatam’s teaching that impulse-driven acts at improper times can lead to inauspicious results.

Why did Diti approach Kashyapa for children in Canto 3 Chapter 14?

Diti desired offspring and, overcome by strong heart-born agitation, sought union with her husband Kaśyapa; the narrative then explores how timing and self-restraint relate to dharma and consequences.

Practical application of this Bhagavatam verse in modern life?

It highlights the need to pause when emotions surge, choose appropriate time and conduct, and practice self-control so that major decisions—especially family and relationship choices—are guided by dharma rather than impulse.