Home›Srimad Bhagavatam›Shashtha Skandha›Adhyaya 9›Shloka 5
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 5

Devanagari script

सोमपीथं तु यत्तस्य शिर आसीत् कपिञ्जल: । कलविङ्क: सुरापीथमन्नादं यत् स तित्तिरि: ॥ ५ ॥

Transliteration

soma-pīthaṁ tu yat tasya śira āsīt kapiñjalaḥ kalaviṅkaḥ surā-pītham annādaṁ yat sa tittiriḥ

Translation

اس کے بعد جو سر سوم رس پینے کے لیے تھا وہ کَپِنجَل (فرینکولن) پرندہ بن گیا؛ جو سر شراب پینے کے لیے تھا وہ کَلَوِنگک (چڑیا) بن گیا؛ اور جو سر کھانا کھانے والا تھا وہ تِتّیری (تیتر) بن گیا۔

Synonyms
सोम-पीथम्soma-drinking
सोम-पीथम्:
कर्ता/विषय (Subject complement; of आसीत्)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक) + पीथ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष: सोमस्य पीथम् = ‘soma-drinking’
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध/निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle; contrast)
यत्which/that which
यत्:
सम्बन्ध (Relative marker)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formसम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘that which’
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
शिरःhead
शिरः:
कर्ता/आश्रय (Subject; of आसीत्)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
आसीत्was/became
आसीत्:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
कपिञ्जलः(became) a kapiñjala bird
कपिञ्जलः:
प्रत्यय/सम्बन्ध (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootकपिञ्जल (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पक्षिविशेष (a kind of bird)
कलविङ्कः(became) a kalaviṅka bird
कलविङ्कः:
प्रत्यय/सम्बन्ध (Predicate nominative; implied ‘became’)
TypeNoun
Rootकलविङ्क (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पक्षिविशेष
सुरा-पीथम्liquor-drinking
सुरा-पीथम्:
कर्ता/विषय (Subject complement; implied)
TypeNoun
Rootसुरा (प्रातिपदिक) + पीथ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: सुरायाः पीथम् = ‘liquor-drinking’
अन्नादम्food-eater
अन्नादम्:
प्रत्यय/सम्बन्ध (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootअन्नाद (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘food-eater’
यत्which/that which
यत्:
सम्बन्ध (Relative marker)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formसम्बन्ध-सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सःhe/that one
सः:
कर्ता/सम्बन्ध (Correlative ‘he/that’)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तित्तिरिः(became) a tittiri (partridge)
तित्तिरिः:
प्रत्यय/सम्बन्ध (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootतित्तिरि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पक्षिविशेष (partridge)
Characters & Entities
V
Vṛtrāsura

FAQs

This verse links specific indulgences (Soma-drinking, liquor-drinking, and flesh-eating) with particular births, illustrating the Bhagavatam’s teaching that karma and cultivated tendencies shape one’s future embodiment.

In the narrative, Śukadeva explains the karmic outcome of Vṛtra’s various inclinations, showing how distinct actions and tastes can yield distinct results, even described through symbolic births from different parts of the body.

Guard daily choices and cravings—what one repeatedly consumes and enjoys becomes a deep tendency; the Bhagavatam urges purification through sāttvika living and bhakti so the mind moves toward devotion rather than degradation.

←Previous Verse
Next Verse→