Srimad Bhagavatam — Shashtha Skandha, Shloka 30

Citraketu’s Detachment, Nārada’s Mantra, and the Darśana of Anantadeva

Devanagari script

मृणालगौरं शितिवाससं स्फुरत्- किरीटकेयूरकटित्रकङ्कणम् । प्रसन्नवक्त्रारुणलोचनं वृतं ददर्श सिद्धेश्वरमण्डलै: प्रभुम् ॥ ३० ॥

Transliteration

mṛṇāla-gauraṁ śiti-vāsasaṁ sphurat- kirīṭa-keyūra-kaṭitra-kaṅkaṇam prasanna-vaktrāruṇa-locanaṁ vṛtaṁ dadarśa siddheśvara-maṇḍalaiḥ prabhum

Translation

شیش-پربھو کی پناہ میں پہنچ کر چترکیتو نے ان کے درشن کیے—وہ کنول کی نالی کے ریشوں کی طرح سفید، نیلگوں لباس میں ملبوس، اور چمکتے ہوئے تاج، بازوبند، کمر بند اور کنگنوں سے آراستہ تھے۔ ان کا چہرہ مسکراتا ہوا، آنکھیں سرخی مائل؛ اور وہ سنَت کمار وغیرہ جیسے بلند سِدّھیشوروں کے حلقے میں گھِرے ہوئے تھے۔

Synonyms

• मृणाल-गौरम्: white like a lotus-stalk
• मृणाल-गौरम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मृणाल (प्रातिपदिक) + गौर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय—‘मृणालवत् गौरः’

• शिति-वाससम्: wearing bluish garments
• शिति-वाससम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शिति (प्रातिपदिक) + वासस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय—‘शितिः वासः यस्य’ (bluish garment)

• स्फुरत्: shining
• स्फुरत्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्फुर् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणं (अलंकाराणि स्फुरन्ति)

• किरीट-केयूर-कटित्र-कङ्कणम्: (adorned with) crown, armlets, girdle, and bracelets
• किरीट-केयूर-कटित्र-कङ्कणम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: किरीट (प्रातिपदिक) + केयूर (प्रातिपदिक) + कटित्र (प्रातिपदिक) + कङ्कण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; द्वन्द्व-समास (समाहार-द्वन्द्व) ‘crown, armlets, girdle, bracelets’ (as ornaments)

• प्रसन्न-वक्त्र-अरुण-लोचनम्: with a serene face and reddish eyes
• प्रसन्न-वक्त्र-अरुण-लोचनम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक) + वक्त्र (प्रातिपदिक) + अरुण (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय-श्रृङ्खला—‘प्रसन्नं वक्त्रं यस्य, अरुणे लोचने यस्य’

• वृतम्: surrounded
• वृतम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वृ ‘to cover/surround’)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘surrounded’

• ददर्श: saw
• ददर्श: Kriya (क्रिया/Verbal action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सिद्ध-ईश्वर-मण्डलैः: by/with the circles of Siddha-lords
• सिद्ध-ईश्वर-मण्डलैः: Karana (करण/Instrument; ‘by/with the groups’)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (सिद्धानाम् ईश्वराणां मण्डलैः)

• प्रभुम्: the Lord
• प्रभुम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

Characters & Entities

• Citraketu
• The Supreme Lord (Viṣṇu/Nārāyaṇa)
• Siddhas

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam describe about Lord Vishnu’s form in Canto 6?

This verse depicts the Lord as radiant and lotus-fiber fair, wearing bluish garments and divine ornaments, with a serene face and reddish eyes, surrounded by perfected celestial beings.

Why does King Citraketu see the Supreme Lord in Bhagavatam 6.16?

In this chapter’s narrative, Citraketu’s sincere spiritual transformation and devotion culminate in divine mercy, granting him direct darśana of the Supreme Lord.

How can devotees apply the lesson of divine darshan in modern life?

By cultivating steady devotion, purity of intent, and sincere spiritual practice, one becomes qualified for deeper realization—remembering that true vision of the Divine arises by grace, not mere effort.