Srimad Bhagavatam — Saptama Skandha, Shloka 31

Gṛhastha-Dharma: How a Householder Attains Liberation by Offering All to Vāsudeva

Devanagari script

सरांसि पुष्करादीनि क्षेत्राण्यर्हाश्रितान्युत । कुरुक्षेत्रं गयशिर: प्रयाग: पुलहाश्रम: ॥ ३० ॥ नैमिषं फाल्गुनं सेतु: प्रभासोऽथ कुशस्थली । वाराणसी मधुपुरी पम्पा बिन्दुसरस्तथा ॥ ३१ ॥ नारायणाश्रमो नन्दा सीतारामाश्रमादय: । सर्वे कुलाचला राजन्महेन्द्रमलयादय: ॥ ३२ ॥ एते पुण्यतमा देशा हरेरर्चाश्रिताश्च ये । एतान्देशान्निषेवेत श्रेयस्कामो ह्यभीक्ष्णश: । धर्मो ह्यत्रेहित: पुंसां सहस्राधिफलोदय: ॥ ३३ ॥

Transliteration

sarāṁsi puṣkarādīni kṣetrāṇy arhāśritāny uta kurukṣetraṁ gaya-śiraḥ prayāgaḥ pulahāśramaḥ

Translation

پشکر وغیرہ کے مقدّس تالاب اور وہ زیارت گاہیں جہاں اولیاء و سادھو رہتے ہیں—کُرُکشیتر، گیا، پریاگ، پُلَہ آشرم؛ نیمِشارنْیہ، فالگو ندی کا کنارہ، سیتوبندھ، پربھاس، کُشستھلی (دوارکا)، وارانسی، مدھوپُری (متھرا)، پمپا، بندو-سروور، نارائن آشرم (بدری)، نندا ندی کے تٹ، اور جہاں شری رام چندر جی اور ماتا سیتا نے آشرے لیا جیسے چترکوٹ، نیز مہندر و ملَیَہ وغیرہ کے پہاڑی علاقے—یہ سب نہایت پاک و مقدّس ہیں۔ اسی طرح جہاں ہری کی اَرچنا (رادھا-کرشن دیوتاؤں کی پوجا) ہو، اُن مقامات کو بھی روحانی بھلائی چاہنے والا بھکت بار بار زیارت و سیوا کرے؛ وہاں کیا گیا دھرم ہزار گنا پھل دیتا ہے۔

Synonyms

• सरांसि: lakes/ponds
• सरांसि: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), बहुवचन; neuter, nominative/accusative plural

• पुष्कर-आदीनि: Puṣkara and others
• पुष्कर-आदीनि: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुष्कर (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; ‘ādi’ as suffixal member meaning ‘etc.’; neuter nom/acc plural

• क्षेत्राणि: holy places/fields (pilgrimage sites)
• क्षेत्राणि: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; neuter nom/acc plural

• अर्ह-आश्रितानि: resorted to by the worthy (saints)
• अर्ह-आश्रितानि: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अर्ह (प्रातिपदिक) + आश्रित (कृदन्त; √श्रि (धातु) + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; past passive participle ‘āśrita’ = ‘resorted to’; neuter nom/acc plural

• उत: and also
• उत: Sambandha/Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: उत (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/विकल्पार्थक-निपात (particle meaning ‘and/also’)

• कुरुक्षेत्रम्: Kurukṣetra
• कुरुक्षेत्रम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुरु-क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; neuter nom/acc singular (proper place-name)

• गय-शिरः: Gayaśiras (Gaya peak)
• गय-शिरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गय (प्रातिपदिक) + शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; neuter nom/acc singular (place-name: ‘Gaya’s head/peak’)

• प्रयागः: Prayāga
• प्रयागः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रयाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; masculine nominative singular (place-name)

• पुलह-आश्रमः: Pulahāśrama
• पुलह-आश्रमः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुलह (प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; masculine nominative singular (place-name)

Purport

In these verses and in verse twenty-nine, stress is given to one point: harer arcāśritāś ca ye or harer arcā. In other words, any place where the Deity of the Supreme Personality of Godhead is worshiped by devotees is most significant. The Kṛṣṇa consciousness movement is giving the population of the entire world a chance to take advantage of Kṛṣṇa consciousness through the ISKCON centers, where one may perform Deity worship and chant the Hare Kṛṣṇa mahā-mantra and in this way obtain results with effectiveness increased a thousand times. This constitutes the best welfare activity for human society. This was Śrī Caitanya Mahāprabhu’s mission as it was predicted by Him in the Caitanya-bhāgavata ( Antya 4.126):

Characters & Entities

• King Parīkṣit

FAQs

Which holy places (tīrthas) are listed in Srimad Bhagavatam 7.14.31?

The verse names Naimiṣāraṇya, Phālguṇa, Setu (Rāmeśvaram), Prabhāsa, Kuśasthalī (Dvārakā), Vārāṇasī (Kāśī), Mathurā, Pampā, and Bindusaras.

Why does Śukadeva Gosvāmī describe holy places to King Parīkṣit in Canto 7 Chapter 14?

In the context of teaching ideal household dharma, Śukadeva explains that visiting sacred places connected with the Lord supports purification and devotion, helping one progress toward the highest good.

How can a modern devotee apply the teaching of Bhagavatam 7.14.31?

By honoring sacred geography—through pilgrimage when possible, or by hearing and remembering the Lord’s pastimes connected to these places—one can cultivate bhakti and inner purification even amidst modern life.