Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Saptama Skandha, Shloka 38

Paramahaṁsa-Dharma: The Avadhūta-like Sannyāsī and Prahlāda’s Dialogue with the ‘Python’ Saint

क्‍वचिदल्पं क्‍वचिद्भ‍ूरि भुञ्जेऽन्नं स्वाद्वस्वादु वा । क्‍वचिद्भ‍ूरि गुणोपेतं गुणहीनमुत क्व‍चित् । श्रद्धयोपहृतं क्व‍ापि कदाचिन्मानवर्जितम् । भुञ्जे भुक्त्वाथ कस्मिंश्चिद्दिवा नक्तं यद‍ृच्छया ॥ ३८ ॥

kvacid alpaṁ kvacid bhūri bhuñje ’nnaṁ svādv asvādu vā kvacid bhūri guṇopetaṁ guṇa-hīnam uta kvacit

کبھی میں تھوڑا کھاتا ہوں اور کبھی بہت؛ کبھی کھانا لذیذ ہوتا ہے اور کبھی بے مزہ یا باسی۔ کبھی عقیدت سے پیش کیا ہوا پرساد ملتا ہے اور کبھی بے پروائی سے دیا ہوا کھانا۔ کبھی دن میں، کبھی رات میں—جو آسانی سے میسر ہو وہی کھا لیتا ہوں۔

क्वचित्sometimes
क्वचित्:
Adhikarana (अधिकरण/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formदेश/काल-अव्यय (adverb: sometimes/at some place)
अल्पम्a little
अल्पम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootअल्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘अन्नम्’ विशेषण
क्वचित्sometimes
क्वचित्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formदेश/काल-अव्यय
भूरिmuch; abundant
भूरि:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootभूरि (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयुक्तं विशेषणम्; नपुंसक-एकवचन-द्वितीया अर्थे ‘बहु’
भुञ्जेI eat; I partake
भुञ्जे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष, एकवचन
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
स्वादुtasty
स्वादु:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootस्वादु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘अन्नम्’ विशेषण
अस्वादुnot tasty; bland
अस्वादु:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootअ-स्वादु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘अन्नम्’ विशेषण
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/Disjunction)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)
क्वचित्sometimes
क्वचित्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formदेश/काल-अव्यय
भूरिmuch
भूरि:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootभूरि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् विशेषणम्; नपुंसक-द्वितीया-एकवचन अर्थे
गुणोपेतम्endowed with qualities
गुणोपेतम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootगुण-उपेत (प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (उप-इ धातु → उपेत), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (गुणैः उपेतम् = endowed with qualities)
गुणहीनम्devoid of qualities
गुणहीनम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootगुण-हीन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (गुणैः हीनम् = devoid of qualities)
उतand also
उत:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
Formसमुच्चय/विकल्प-निपात (also/and/or)
क्वचित्sometimes
क्वचित्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formदेश/काल-अव्यय
श्रद्धयाwith faith
श्रद्धया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootश्रद्धा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
उपहृतम्offered; brought
उपहृतम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootउप-हृ (धातु) → उपहृत (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘अन्नम्’ विशेषण
क्वsomewhere
क्व:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formप्रश्न/अनिश्चित-देश-अव्यय (somewhere)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कार (also/even)
कदाचित्sometimes; at times
कदाचित्:
Adhikarana (अधिकरण/Temporal)
TypeIndeclinable
Rootकदाचित् (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (at some time)
मानवर्जितम्without respect; disregarded
मानवर्जितम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootमान-वर्जित (प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (वर्ज् धातु → वर्जित), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (मानात् वर्जितम् = without honor/respect)
भुञ्जेI eat
भुञ्जे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलट्, आत्मनेपद, उत्तमपुरुष, एकवचन
भुक्त्वाhaving eaten
भुक्त्वा:
Purvakala (पूर्वकाल/Anterior action)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्त (gerund/absolutive)
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/Sequencing)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/thereafter)
कस्मिन्in some (place)
कस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, सप्तमी (Locative), एकवचन; ‘कस्मिंश्चित्’ = in some (place)
चित्some; certain
चित्:
Sambandha (सम्बन्ध/Indefinitizer)
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
Formअनिश्चितार्थक-निपात (indefinite particle)
दिवाby day
दिवा:
Adhikarana (अधिकरण/Temporal)
TypeIndeclinable
Rootदिवा (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (by day)
नक्तम्by night
नक्तम्:
Adhikarana (अधिकरण/Temporal)
TypeIndeclinable
Rootनक्तम् (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (by night)
यदृच्छयाby chance
यदृच्छया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootयदृच्छा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; अव्ययीभावार्थे (by chance)
P
Prahlāda Mahārāja

FAQs

This verse shows a perfected devotee eats without attachment—sometimes little or much, tasty or tasteless, honored or not—accepting whatever comes naturally, without demanding specific comforts.

He is teaching the standard of a liberated devotee: freedom from bodily identification and social prestige, and contentment rooted in devotion rather than sense gratification.

Practice gratitude and moderation: reduce picky demands, accept simple meals, avoid entitlement, and keep spiritual priorities first while maintaining health and duty.