Srimad Bhagavatam — Saptama Skandha, Shloka 26
Brahmacarya and Vānaprastha Duties; Gradual Dissolution of Bodily Identity
वाचमग्नौ सवक्तव्यामिन्द्रे शिल्पं करावपि । पदानि गत्या वयसि रत्योपस्थं प्रजापतौ ॥ २६ ॥ मृत्यौ पायुं विसर्गं च यथास्थानं विनिर्दिशेत् । दिक्षु श्रोत्रं सनादेन स्पर्शेनाध्यात्मनि त्वचम् ॥ २७ ॥ रूपाणि चक्षुषा राजन् ज्योतिष्यभिनिवेशयेत् । अप्सु प्रचेतसा जिह्वां घ्रेयैर्घ्राणं क्षितौ न्यसेत् ॥ २८ ॥
vācam agnau savaktavyām indre śilpaṁ karāv api padāni gatyā vayasi ratyopasthaṁ prajāpatau
پھر کلام اور قوتِ گویائی کو آگ کے سپرد کرے؛ ہنرمندی اور دونوں ہاتھ اندرا کو دے؛ حرکت کی طاقت سمیت پاؤں شری وِشنو کو؛ لذتِ جنسی سمیت عضوِ تناسل پرجاپتی کو؛ اور پائخانہ و اخراج کی قوت کو اپنے مقام پر مرتیو کے حوالے کرے۔ سماعت اور آواز کو سمتوں کے دیوتاؤں کو؛ لمس سمیت جلد کو وایو کو؛ بینائی سمیت صورت کو سورج کو؛ ورُن کے ساتھ زبان کو پانی میں؛ اور اشوِنی کماروں کے ساتھ سونگھنے کی قوت اور خوشبو کے موضوعات کو زمین میں رکھے۔
FAQs
In 7.12.26, Śukadeva explains that one can purify life by ‘offering’ each faculty—speech, hands, feet, and sexuality—into its presiding principle (Agni, Indra, Time, Prajāpati), meaning to regulate and consecrate these powers rather than indulge them.
Parīkṣit is preparing for death through hearing Bhagavatam; Śukadeva therefore highlights practical renunciation—how to withdraw and sanctify the senses—so the mind can rest steadily in devotion and liberation.
Use speech for truth and devotion, use skills and hands for service, keep movement and time disciplined with sādhana, and practice sexual restraint aligned with dharma—turning each energy toward a higher purpose.