Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Saptama Skandha, Shloka 54

Prahlāda Rejects Material Boons; Forgives His Father; Tripura and the Power of Remembrance

स निर्माय पुरस्तिस्रो हैमीरौप्यायसीर्विभु: । दुर्लक्ष्यापायसंयोगा दुर्वितर्क्यपरिच्छदा: ॥ ५४ ॥ ताभिस्तेऽसुरसेनान्यो लोकांस्त्रीन् सेश्वरान्नृप । स्मरन्तो नाशयां चक्रु: पूर्ववैरमलक्षिता: ॥ ५५ ॥

sa nirmāya puras tisro haimī-raupyāyasīr vibhuḥ durlakṣyāpāya-saṁyogā durvitarkya-paricchadāḥ

مَیَ دانَو نے تین بستیاں بنائیں—سونے، چاندی اور لوہے کی—جو نظر نہ آتی تھیں اور عجیب سامان سے آراستہ تھیں؛ ان کے سبب اسُر لشکروں کے سردار دیوتاؤں سے اوجھل رہے۔

सःhe (Maya)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
निर्मायhaving built
निर्माय:
Purvakala (पूर्वकाल/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootनि + मा (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; ‘having constructed/created’
पुरःcities
पुरः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुर्/पुर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (Vedic/epic form for पुरः = पुरान्/पुरीः); कर्मपदम्
तिस्रःthree
तिस्रः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (पुरः)
हैम्यःgolden
हैम्यः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootहैम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (पुरः)
रौप्यःsilver
रौप्यः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरौप्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (पुरः)
आयसीःiron
आयसीः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआयस (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (पुरः)
विभुःthe powerful one
विभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-विशेषणम् (सः)
दुर्लक्ष्य-अपाय-संयोगाःwhose approach and departure were hard to perceive
दुर्लक्ष्य-अपाय-संयोगाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर्लक्ष्य (प्रातिपदिक) + अपाय (प्रातिपदिक) + संयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः (तत्पुरुष): ‘अपायस्य संयोगः’ + ‘दुर्लक्ष्यः’ (बहुपद-समास); विशेषणम् (पुरः)
दुर्वितर्क्य-परिच्छदाःwith inconceivable coverings/defenses
दुर्वितर्क्य-परिच्छदाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर्वितर्क्य (प्रातिपदिक) + परिच्छद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः (तत्पुरुष): ‘दुर्वितर्क्यः परिच्छदः’ (hard-to-conceive covering/appearance); विशेषणम् (पुरः)
M
Māyā Dānava
A
Asuras

FAQs

This verse shows demoniac māyā as engineered deception—structures and movements that are “difficult to perceive” and “beyond calculation,” meant to confuse and overpower others.

Śukadeva describes a powerful being—Māyā Dānava—constructing three aerial cities made of gold, silver, and iron for the asuras.

Recognize that not everything is logically traceable; cultivate steadiness, avoid panic, and take shelter of dharma and devotion rather than being ruled by appearances.