Srimad Bhagavatam — Prathama Skandha, Shloka 26

Parīkṣit Confronts Kali: Dharma (Bull) and Bhūmi (Cow) at the Dawn of Kali-yuga

Devanagari script

इयं च भूमिर्भगवता न्यासितोरुभरा सती । श्रीमद्भ‍िस्तत्पदन्यासै: सर्वत: कृतकौतुका ॥ २६ ॥

Transliteration

iyaṁ ca bhūmir bhagavatā nyāsitoru-bharā satī śrīmadbhis tat-pada-nyāsaiḥ sarvataḥ kṛta-kautukā

Translation

اس زمین کا بھاری بوجھ یقیناً بھگوان نے (اور دوسروں نے بھی) کم کیا؛ جب وہ اوتار کی صورت میں موجود تھے تو اُن کے مبارک قدموں کے نشانوں سے ہر سو خیر و برکت پھیلتی تھی۔

Synonyms

• इयम्: this
• इयम्: Karta (कर्ता/subject)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (and)

• भूमिः: the earth
• भूमिः: Karta (कर्ता/subject; apposition to इयम्)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• भगवता: by the Blessed Lord
• भगवता: Karana (करण/agent-in-instrumental)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• न्यासिता: was placed/entrusted
• न्यासिता: Kriya (क्रिया/finite sense via participle)
• Type: Verb
• Root: नि+अस्/न्यस् (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूमिः इति पदस्य विधेय-विशेषणम्

• उरुभरा: bearing a great burden
• उरुभरा: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उरु + भरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—उरुः भरा यस्याः/या (कर्मधारय: ‘great-burdened’); विशेषणम् भूमेः

• सती: being (so)
• सती: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वर्तमान-विशेषण (being); भूमिः इति पदस्य विशेषणम्

• श्रीमद्भिः: by the glorious (ones)
• श्रीमद्भिः: Karana (करण/instrument; qualifier)
• Type: Adjective
• Root: श्रीमन्त् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; विशेषणम् (qualifying) तत्पदन्यासैः

• तत्पदन्यासैः: by the placing of His feet/footsteps
• तत्पदन्यासैः: Karana (करण/instrument)
• Type: Noun
• Root: तत् + पद + न्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; समासः—तस्य पदस्य न्यासैः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• सर्वतः: everywhere
• सर्वतः: Adhikarana (अधिकरण/place)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वतः (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb: on all sides)

• कृतकौतुका: made joyous/filled with delight
• कृतकौतुका: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत + कौतुक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—कृतं कौतुकं यस्याः/या (तत्पुरुष; ‘made festive/curious’); विशेषणम् भूमेः

Characters & Entities

• Bhagavān (Śrī Kṛṣṇa)
• Bhūmi (Earth)

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about the power of Krishna’s lotus feet?

This verse says the earth becomes auspicious and joyfully transformed by the Lord’s foot-imprints, indicating His presence purifies and sanctifies creation.

Why is the earth described as ‘burdened’ in Bhagavatam Canto 1?

The earth is burdened by irreligion and sinful rulers; the Lord’s intervention and His sacred presence relieve that burden and restore auspiciousness.

How can a devotee apply this teaching in modern life?

By honoring the Lord’s feet through bhakti—hearing, chanting, and pilgrimage to His līlā-sthānas—one brings sanctity and spiritual joy into one’s surroundings.