Genealogies from Yayāti’s Sons to the Yadu Dynasty; Romapāda–Ṛṣyaśṛṅga; Kārtavīryārjuna; and the Rise of Yādava Branches
सुतो धर्मरथो यस्य जज्ञे चित्ररथोऽप्रजा: । रोमपाद इति ख्यातस्तस्मै दशरथ: सखा ॥ ७ ॥ शान्तां स्वकन्यां प्रायच्छदृष्यशृङ्ग उवाह याम् । देवेऽवर्षति यं रामा आनिन्युर्हरिणीसुतम् ॥ ८ ॥ नाट्यसङ्गीतवादित्रैर्विभ्रमालिङ्गनार्हणै: । स तु राज्ञोऽनपत्यस्य निरूप्येष्टिं मरुत्वते ॥ ९ ॥ प्रजामदाद् दशरथो येन लेभेऽप्रजा: प्रजा: । चतुरङ्गो रोमपादात् पृथुलाक्षस्तु तत्सुत: ॥ १० ॥
suto dharmaratho yasya jajñe citraratho ’prajāḥ romapāda iti khyātas tasmai daśarathaḥ sakhā
دیوی رتھ سے دھرم رتھ پیدا ہوا، اس کا بیٹا چتر رتھ تھا جو رومپاد کے نام سے مشہور ہوا۔ رومپاد بے اولاد تھا، اس لیے دوست مہاراجہ دشرَتھ نے اپنی بیٹی شانتا اسے دے دی؛ پھر شانتا کا بیاہ رِشیہ شِرِنگ سے ہوا۔ جب دیوتاؤں نے بارش روک دی تو ناچنے والیوں کے ناٹک، گیت، ساز، آغوش اور پوجا کے فریب سے رِشیہ شِرِنگ کو جنگل سے لایا گیا؛ اس کے آتے ہی بارش برسنے لگی۔ پھر اس نے دشرَتھ کے لیے پُترَیشٹی یَجْن کیا اور دشرَتھ کو بیٹے ملے؛ رومپاد سے رِشیہ شِرِنگ کی کرپا سے چتورنگ پیدا ہوا اور اس سے پرتھولاکش۔
This verse shows that when rains failed, the king sought the presence and guidance of a powerful ṛṣi (Ṛśyaśṛṅga), indicating that societal prosperity is linked with dharma and the blessings of saintly persons.
Romapāda offered his daughter Śāntā to Ṛśyaśṛṅga as a rightful marriage alliance, honoring the sage and establishing a dharmic relationship that also benefited the kingdom.
In times of scarcity or crisis, align life with dharma—seek guidance from genuinely saintly, wise teachers and support spiritual culture—rather than relying only on material fixes.