Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Navama Skandha, Shloka 3

Yayāti, Devayānī, Śarmiṣṭhā, and the Exchange of Youth: The Unsatisfied Nature of Desire

पितरि भ्रंशिते स्थानादिन्द्राण्या धर्षणाद्द्विजै: । प्रापितेऽजगरत्वं वै ययातिरभवन्नृप: ॥ ३ ॥

pitari bhraṁśite sthānād indrāṇyā dharṣaṇād dvijaiḥ prāpite ’jagaratvaṁ vai yayātir abhavan nṛpaḥ

اِندر کی بیوی شچی کی بے حرمتی کے سبب نہوشا اپنے مقام سے گرا دیا گیا؛ برہمنوں کے شاپ سے وہ اژدہا (اجگر) کی حالت کو پہنچا، اور یَیاتی بادشاہ بنا۔

पितरिin/with regard to the father
पितरि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
भ्रंशितेhaving been displaced/fallen
भ्रंशिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootभ्रंश् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; 'पितरि' इत्यस्य विशेषणम्
स्थानात्from (his) position
स्थानात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
इन्द्राण्याःof Indrāṇī
इन्द्राण्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootइन्द्राणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
धर्षणात्because of the insult/assault
धर्षणात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootधर्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (हेतु/अपादान), एकवचन
द्विजैःby the brāhmaṇas
द्विजैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्तृ), बहुवचन
प्रापितेhaving been made to attain
प्रापिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्र-आप् (धातु) + णिच् + क्त (प्रत्यय)
Formणिजन्त-धातोः भूतकर्मणि कृदन्त (causative PPP: 'having been caused to attain'), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; 'पितरि' इत्यस्य विशेषणम्
अजगरत्वम्the state of being a python
अजगरत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअजगरत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
ययातिःYayāti
ययातिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootययाति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
नृपःthe king
नृपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'ययातिः' इत्यस्य विशेषणम्
Y
Yayāti
I
Indrāṇī (Śacī)
Y
Yayāti’s father (Nāhuṣa)
B
Brāhmaṇas (Dvijas)

FAQs

Because he offended Indrāṇī by improper behavior, and the brāhmaṇas cursed him, causing him to fall from his exalted post and become a serpent-like being.

Śukadeva Gosvāmī speaks this verse while narrating the dynasty history and the events leading to Yayāti becoming king.

Power without self-control leads to downfall; respecting others’ dignity and honoring dharma protects one’s position and future.