Srimad Bhagavatam — Ekadasha Skandha, Shloka 25

The Disappearance of Lord Śrī Kṛṣṇa and the Aftermath in Dvārakā

Devanagari script

स्‍त्रीबालवृद्धानादाय हतशेषान् धनञ्जय: । इन्द्रप्रस्थं समावेश्य वज्रं तत्राभ्यषेचयत् ॥ २५ ॥

Transliteration

strī-bāla-vṛddhān ādāya hata-śeṣān dhanañjayaḥ indraprasthaṁ samāveśya vajraṁ tatrābhyaṣecayat

Translation

دھننجے ارجن یدو خاندان کے بچے ہوئے عورتوں، بچوں اور بوڑھوں کو ساتھ لے کر اندرپرستھ گیا اور وہاں وجر کو یادوؤں کا حکمران مقرر کر کے اس کا راج ابھیشیک کیا۔

Synonyms

• स्त्रीबालवृद्धान्: women, children, and the elderly
• स्त्रीबालवृद्धान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: स्त्री + बाल + वृद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (स्त्रियः च बालाः च वृद्धाः च), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• आदाय: having taken
• आदाय: पूर्वकाल-क्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
• Type: Verb
• Root: आ + दा (धातु)
• Form: ल्यप्/क्त्वान्त-रूप (gerund: आदाय), अव्ययभाव

• हतशेषान्: the survivors among the slain/remaining after the slaughter
• हतशेषान्: कर्म-विशेषण (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: हत + शेष (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (हतेषु शेषाः/हतानां शेषाः), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (स्त्रीबालवृद्धान्)

• धनञ्जयः: Dhanañjaya (Arjuna)
• धनञ्जयः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: धनञ्जय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• इन्द्रप्रस्थम्: Indraprastha
• इन्द्रप्रस्थम्: कर्म (Karma/Object; destination)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + प्रस्थ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (इन्द्रस्य प्रस्थम्/इन्द्र-प्रस्थ), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• समावेश्य: having settled/installed (them)
• समावेश्य: पूर्वकाल-क्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + विश् (धातु)
• Form: ल्यप्/क्त्वान्त-रूप (gerund: समावेश्य), अव्ययभाव

• वज्रम्: Vajra (name of a person)
• वज्रम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वज्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• अभ्यषेचयत्: anointed/crowned
• अभ्यषेचयत्: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: अभि + सिच् (धातु)
• Form: णिच्-प्रयोजक (causative: सेचय), लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Characters & Entities

• Dhanañjaya (Arjuna)
• Vajra
• Indraprastha

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about protecting women, children, and the elderly?

This verse shows Arjuna gathering and safeguarding the vulnerable survivors, illustrating dharma: the strong must protect dependents, especially in times of collapse and violence.

Why did Arjuna take the Yadu survivors to Indraprastha and install Vajra?

After the Yadu dynasty’s destruction, Arjuna ensured the survivors had shelter and stable governance; he relocated them to Indraprastha and formally enthroned Vajra to preserve order and continuity.

Practical application of this shloka in modern life?

In crises, prioritize the protection and rehabilitation of the vulnerable, and rebuild stability through responsible leadership and lawful succession rather than chaos or revenge.