Shloka 26

Uddhava’s Counsel: The Jarāsandha Resolution and Kṛṣṇa’s Arrival at Indraprastha

Devanagari script

दोर्भ्यां परिष्वज्य रमामलालयं मुकुन्दगात्रं नृपतिर्हताशुभ: । लेभे परां निर्वृतिमश्रुलोचनो हृष्यत्तनुर्विस्मृतलोकविभ्रम: ॥ २६ ॥

Transliteration

dorbhyāṁ pariṣvajya ramāmalālayaṁ mukunda-gātraṁ nṛ-patir hatāśubhaḥ lebhe parāṁ nirvṛtim aśru-locano hṛṣyat-tanur vismṛta-loka-vibhramaḥ

Translation

جب بادشاہ یُدھشٹھِر نے دونوں بازوؤں سے مُکُند کے اس دِویہ جسم کو—جو شری لکشمی کا ابدی مسکن ہے—گلے لگایا تو اس کے سب اَشُبھ مٹ گئے۔ آنکھوں میں آنسو، بدن پر لرزۂ سرور؛ اسے اعلیٰ ترین سکون ملا اور وہ دنیا کے فریب کو بالکل بھول گیا۔

Synonyms

• दोर्भ्याम्: with (his) two arms
• दोर्भ्याम्: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दोर् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग (प्रयोगे), तृतीया-विभक्ति (करण/साधन, Instrumental/तृतीया), द्विवचन (Dual)

• परिष्वज्य: having embraced
• परिष्वज्य: क्रियाविशेषण (Adverbial to main verb/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: परि-√स्वज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having embraced’

• रमा-अमल-आलयम्: the pure abode of Ramā (Lakṣmī)
• रमा-अमल-आलयम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रमा (प्रातिपदिक) + अमल (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (रमायाः अमलः आलयः)

• मुकुन्द-गात्रम्: Mukunda’s body
• मुकुन्द-गात्रम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुकुन्द (प्रातिपदिक) + गात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (मुकुन्दस्य गात्रम्)

• नृ-पतिः: the king
• नृ-पतिः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (नॄणां पतिः)

• हत-अशुभः: whose inauspiciousness was destroyed
• हत-अशुभः: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हत (√हन् धातु, क्त) + अशुभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying नृपतिः); समासः—कर्मधारयः (‘हतम् अशुभं यस्य’)

• लेभे: obtained
• लेभे: क्रिया (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √लभ् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person/प्रथम), एकवचन

• पराम्: supreme
• पराम्: कर्म-विशेषण (Qualifier of object/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying निर्वृतिम्)

• निर्वृतिम्: bliss, relief
• निर्वृतिम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निर्वृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अश्रु-लोचनः: with tearful eyes
• अश्रु-लोचनः: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अश्रु (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (‘अश्रूणि लोचने यस्य’)—‘tear-eyed’

• हृष्यत्-तनुः: whose body thrilled with joy
• हृष्यत्-तनुः: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हृष्यत् (√हृष् धातु, शतृ) + तनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (‘हृष्यति तनुः यस्य’)

• विस्मृत-लोक-विभ्रमः: forgetting worldly delusion
• विस्मृत-लोक-विभ्रमः: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विस्मृत (√स्मृ धातु, क्त with वि) + लोक (प्रातिपदिक) + विभ्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (‘विस्मृतः लोकविभ्रमः यस्य’)

Purport

The above translation is taken from Śrīla Prabhupāda’s Kṛṣṇa.

Characters & Entities

• Mukunda (Śrī Kṛṣṇa)
• The king (nṛpati — the welcoming ruler in the narrative context)

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about the signs of spiritual ecstasy (bhakti) like tears and trembling?

This verse describes classic bhakti symptoms—tearful eyes and bodily thrill—arising when the devotee directly connects with Kṛṣṇa; such contact destroys inauspiciousness and produces supreme inner bliss.

Why did the king feel his inauspiciousness destroyed simply by embracing Mukunda?

Mukunda is described as the spotless abode of Lakṣmī and the giver of liberation; intimate contact (embrace) signifies deep devotional reception, by which the heart is purified and worldly misery is dispelled.

How can this teaching be applied in modern life for peace and focus?

By cultivating remembrance and loving devotion to Kṛṣṇa—through nāma-japa, kīrtana, and sincere prayer—one can reduce worldly agitation and experience steadier joy, similar to the verse’s “forgetting worldly bewilderment.”