Shloka 50

Akrūra’s Mission: The Departure from Vraja and the Yamunā Vision of Viṣṇu-Ananta

Devanagari script

बृहत्कटितटश्रोणिकरभोरुद्वयान्वितम् । चारुजानुयुगं चारुजङ्घायुगलसंयुतम् ॥ ४९ ॥ तुङ्गगुल्फारुणनखव्रातदीधितिभिर्वृतम् । नवाङ्गुल्यङ्गुष्ठदलैर्विलसत् पादपङ्कजम् ॥ ५० ॥

Transliteration

bṛhat-kati-tata-śroṇi karabhoru-dvayānvitam cāru-jānu-yugaṁ cāru jaṅghā-yugala-saṁyutam

Translation

اُن کے بلند ٹخنے خوبصورت تھے، اور ناخنوں کی چمکدار روشنی اُن کے گرد پھیلی ہوئی تھی۔ نو انگلیوں اور انگوٹھے کی پنکھڑیوں جیسی لطافت سے اُن کے کنول جیسے قدم جگمگا رہے تھے۔

Synonyms

• तुङ्ग-गुल्फ-अरुण-नख-व्रात-दीधितिभिः: by the radiances of the reddish nails (on the raised ankles)
• तुङ्ग-गुल्फ-अरुण-नख-व्रात-दीधितिभिः: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: तुङ्ग (प्रातिपदिक) + गुल्फ (प्रातिपदिक) + अरुण (प्रातिपदिक) + नख (प्रातिपदिक) + व्रात (प्रातिपदिक) + दीधिति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine) ‘दीधिति’-प्रधान, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचन (Plural); समासार्थः—तुङ्गगुल्फस्य अरुणनखव्रातस्य दीधितिभिः (by the radiances of the reddish multitude of nails on the raised ankles)

• वृतम्: surrounded, encircled
• वृतम्: Karma (कर्म/Object—qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वृ धातु, भूतकृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (Nom./Acc. sg; contextually qualifying ‘पादपङ्कजम्’ as Acc.); भूतकृदन्त (past participle)

• नव-अङ्गुलि-अङ्गुष्ठ-दलैः: by the petals of the nine toes and the big toe
• नव-अङ्गुलि-अङ्गुष्ठ-दलैः: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: नव (प्रातिपदिक) + अङ्गुलि (प्रातिपदिक) + अङ्गुष्ठ (प्रातिपदिक) + दल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter) ‘दल’-प्रधान, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; समासार्थः—नवानाम् अङ्गुलीनाम् अङ्गुष्ठस्य च दलैः (by the petals/leaves i.e., toes and the big toe)

• विलसत्: shining, resplendent
• विलसत्: Karma (कर्म/Object—qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विलसत् (कृदन्त; √लस् धातु, शतृ-प्रत्यय present participle)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वर्तमान-कृदन्त (present participle) विशेषण (shining)

• पाद-पङ्कजम्: the lotus-like foot
• पाद-पङ्कजम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक) + पङ्कज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; समासार्थः—पादः एव पङ्कजम् (lotus-like foot)

Characters & Entities

• Śrī Kṛṣṇa

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about Krishna’s lotus feet in Canto 10?

This verse glorifies Śrī Kṛṣṇa’s lotus feet as radiant and exquisitely formed, emphasizing their beauty and auspiciousness as an object of loving remembrance (smaraṇa) for devotees.

Why is Śukadeva Gosvāmī describing Krishna’s bodily features here?

In the context of Uddhava’s visit to Vraja (Chapter 39), the narration heightens devotional remembrance of Kṛṣṇa’s form—especially for the gopīs absorbed in separation—by detailing His divine beauty.

How can I apply this verse in modern devotional practice?

Use it for rūpa-dhyāna: calmly contemplate Kṛṣṇa’s lotus feet and form while chanting, letting the mind rest on devotional beauty rather than distraction.