Shloka 1

Nanda’s Captivity by Varuṇa and the Revelation of the Spiritual World

Brahma-hrada

Devanagari script

श्रीबादरायणिरुवाच एकादश्यां निराहार: समभ्यर्च्य जनार्दनम् । स्‍नातुं नन्दस्तु कालिन्द्यां द्वादश्यां जलमाविशत् ॥ १ ॥

Transliteration

śrī-bādarāyaṇir uvāca ekādaśyāṁ nirāhāraḥ samabhyarcya janārdanam snātuṁ nandas tu kālindyāṁ dvādaśyāṁ jalam āviśat

Translation

شری بادَرایَنی نے کہا—ایکادشی کے دن نِراہار رہ کر جناردن بھگوان کی خوب پوجا کی، پھر نند مہاراج دُوادشی کو اشنان کے لیے کالِندی کے جل میں اترے۔

Synonyms

• श्री-बादरायणिः: Śrī Bādarāyaṇi (Śuka)
• श्री-बादरायणिः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: श्री + बादरायणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; honorific + patronymic/name

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; parasmaipada

• एकादश्याम्: on the eleventh (lunar day)
• एकादश्याम्: अधिकरण (Adhikaraṇa/Time-locative)
• Type: Noun
• Root: एकादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; locative of time

• निराहारः: without food; fasting
• निराहारः: कर्तृ-सम्बन्धि विशेषण (Predicate qualifier)
• Type: Adjective
• Root: निराहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate adjective (fasting)

• समभ्यर्च्य: having duly worshipped
• समभ्यर्च्य: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: सम्-अभि-अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund)

• जनार्दनम्: Janārdana (Viṣṇu/Kṛṣṇa)
• जनार्दनम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: जनार्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• स्नातुम्: to bathe
• स्नातुम्: प्रयोजन (Purpose)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); ‘to bathe’

• नन्दः: Nanda
• नन्दः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: नन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तु: indeed/and
• तु: सम्बन्ध-बोधक (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle); contrast/emphasis

• कालिन्द्याम्: in the Kālindī (Yamunā)
• कालिन्द्याम्: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: कालिन्दी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; river-name; locative

• द्वादश्याम्: on the twelfth (lunar day)
• द्वादश्याम्: अधिकरण (Adhikaraṇa/Time-locative)
• Type: Noun
• Root: द्वादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; locative of time

• जलम्: water
• जलम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आविशत्: entered
• आविशत्: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: आ-विश् (धातु)
• Form: लङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; parasmaipada

Characters & Entities

• Śukadeva Gosvāmī
• Nanda Mahārāja
• Janārdana

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about Ekadashi fasting?

This verse shows Nanda Mahārāja observing Ekādaśī by fasting and worshiping Janārdana, presenting Ekādaśī as a devotional practice centered on worship of the Lord.

Why did Nanda Maharaja enter the Yamuna on Dwadashi?

After completing Ekādaśī worship, he went on Dvādaśī to bathe in the Yamunā; this sets the narrative stage for the events of Chapter 28 involving Varuṇa’s attendants.

Practical application of Ekadashi and devotion in modern life?

Observe a simple fast or restraint on Ekādaśī, increase prayer and remembrance of the Lord, and use the day to deepen bhakti through worship, japa, and sattvic living.