Shloka 7

Kṛṣṇa and Balarāma’s Forest Games and the Slaying of Pralamba

Devanagari script

वनं कुसुमितं श्रीमन्नदच्चित्रमृगद्विजम् । गायन्मयूरभ्रमरं कूजत्कोकिलसारसम् ॥ ७ ॥

Transliteration

vanaṁ kusumitaṁ śrīman nadac-citra-mṛga-dvijam gāyan mayūra-bhramaraṁ kūjat-kokila-sārasam

Translation

وِرِنداون کا جنگل پھولوں سے آراستہ تھا اور طرح طرح کے جانوروں اور پرندوں کی آوازوں سے گونج رہا تھا۔ مور اور بھنورے گویا گاتے تھے، اور کوئلیں اور سارَس میٹھی کوک سناتے تھے۔

Synonyms

• वनम्: forest
• वनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• कुसुमितम्: in bloom
• कुसुमितम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुसुम (प्रातिपदिक) + इत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘flowered/in bloom’ (qualifies वनम्)

• श्रीमत्: splendid
• श्रीमत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (stem-form before next word; ‘splendid’)

• नदत्: resounding
• नदत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नद् (धातु) + शतृ → नदत् (प्रातिपदिक)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (in compound; ‘sounding’)

• चित्र: variegated
• चित्र: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (stem-form in compound; ‘variegated/wondrous’)

• मृग: animals
• मृग: Visheshana (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: मृग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (stem-form in compound; ‘deer/animals’)

• द्विजम्: (with) animals and birds
• द्विजम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व (मृग-द्विजम् = ‘animals and birds’ as a collective); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (qualifies वनम्)

• गायन्: singing
• गायन्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गै (धातु) + शतृ → गायन् (प्रातिपदिक)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘singing’ (implied subject: कृष्णः/गोपाः)

• मयूर: peacock
• मयूर: Visheshana (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: मयूर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (stem-form in compound; peacock)

• भ्रमरम्: peacocks and bees
• भ्रमरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भ्रमर (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व (मयूर-भ्रमरम् = ‘peacocks and bees’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (object/scene described)

• कूजत्: cooing
• कूजत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कूज् (धातु) + शतृ → कूजत् (प्रातिपदिक)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (in compound; ‘cooing/calling’)

• कोकिल: cuckoo
• कोकिल: Visheshana (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: कोकिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (stem-form in compound; cuckoo)

• सारसम्: cuckoos and cranes
• सारसम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सारस (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व (कोकिल-सारसम् = ‘cuckoos and cranes’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about the beauty of Vrindavana forest?

This verse portrays Vṛndāvana as a divinely opulent, flower-filled forest where animals and birds appear wonderfully varied and melodious—its natural sounds become like devotional music in Kṛṣṇa’s presence.

Why does Shukadeva Goswami describe birds, bees, and peacocks in Krishna’s pastimes?

Śukadeva highlights how all of Vraja’s nature participates in Kṛṣṇa-līlā—its sights and sounds intensify the rasa of the pastime and inspire devotees to remember Kṛṣṇa through sacred landscape.

Practical application of this verse in modern life?

Cultivate bhakti by mindful remembrance: spend time in nature, reduce distraction, and consciously connect beauty and sound to gratitude and devotion—using creation as a prompt for Kṛṣṇa-smaraṇa.