Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

Mohinī-mūrti Distributes Amṛta; Rāhu is Severed; Results Differ by Shelter

इत्युपामन्त्रितो दैत्यैर्मायायोषिद्वपुर्हरि: । प्रहस्य रुचिरापाङ्गैर्निरीक्षन्निदमब्रवीत् ॥ ८ ॥

ity upāmantrito daityair māyā-yoṣid-vapur hariḥ prahasya rucirāpāṅgair nirīkṣann idam abravīt

یوں دیوتاؤں کے دشمن دَیَتّیوں کے کہنے پر، مایا-عورت کا روپ دھارے ہوئے بھگوان ہری مسکرائے۔ دلکش نگاہوں سے انہیں دیکھ کر یوں بولے۔

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), quotation particle (इति-प्रयोग)
upāmantritaḥhaving been addressed/invited
upāmantritaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootupāmantrita (कृदन्त; उप-आ-√मन्त्र् धातु)
FormPast passive participle (क्त/PPP), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Singular (एकवचन); qualifies hariḥ
daityaiḥby the demons
daityaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootdaitya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया) Plural (बहुवचन)
māyā-yoṣit-vapuḥ(one whose) form was that of an illusory woman
māyā-yoṣit-vapuḥ:
Karta (कर्ता) (apposition to hariḥ)
TypeNoun
Rootmāyā (प्रातिपदिक) + yoṣit (प्रातिपदिक) + vapuḥ (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Singular (एकवचन); तत्पुरुष: māyāyāḥ yoṣit- (illusory woman) + vapuḥ (form)
hariḥHari (Vishnu)
hariḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Singular (एकवचन)
prahasyahaving laughed
prahasya:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpra-√has (हस् धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा-प्रत्यय; ल्यप्), avyaya-kṛdanta; action prior to main verb
rucira-apāṅgaiḥwith charming sidelong glances
rucira-apāṅgaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootrucira (प्रातिपदिक) + apāṅga (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया) Plural (बहुवचन); कर्मधारय: rucirāḥ apāṅgāḥ (charming side-glances)
nirīkṣanlooking (at them)
nirīkṣan:
Karta (कर्ता) (participial)
TypeAdjective
Rootni-√īkṣ (ईक्ष् धातु)
FormPresent active participle (शतृ), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Singular (एकवचन); agrees with hariḥ
idamthis
idam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया) Singular (एकवचन)
abravītsaid
abravīt:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√brū (ब्रू धातु)
FormLuṅ (लुङ्, aorist), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष) Singular (एकवचन)
H
Hari (Vishnu)
M
Mohinī-mūrti
D
Daityas

FAQs

In this verse, Śukadeva describes Lord Hari assuming an illusory female form (Mohinī) and, with a smile and captivating glances, preparing to speak to the Daityas—showing the Lord’s līlā and mastery over māyā.

The narrative context is the distribution of amṛta (nectar). By enchanting the Daityas through Mohinī, the Lord ensures the nectar is allotted in a way that upholds dharma and protects the devas.

This verse highlights how appearances can mislead; a devotee learns discernment—seeking truth and dharma over attraction to external charm, and remembering that māyā can cover clear judgment.