Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

Mohinī-mūrti Distributes Amṛta; Rāhu is Severed; Results Differ by Shelter

ते पालयन्त: समयमसुरा: स्वकृतं नृप । तूष्णीमासन्कृतस्‍नेहा: स्त्रीविवादजुगुप्सया ॥ २२ ॥

te pālayantaḥ samayam asurāḥ sva-kṛtaṁ nṛpa tūṣṇīm āsan kṛta-snehāḥ strī-vivāda-jugupsayā

اے بادشاہ، اسُروں نے جو عہد کیا تھا کہ ‘یہ عورت انصاف کرے یا ناانصافی، ہم اسے قبول کریں گے’—اس عہد کو نبھانے کے لیے، اور عورت سے جھگڑے کو ناپسندیدہ سمجھ کر، وہ خاموش رہے۔

तेthey
ते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
पालयन्तःkeeping/observing
पालयन्तः:
कर्ता-विशेषणम् (Participial qualifier of subject)
TypeVerb
Rootपालय् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (Present active participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; ‘observing/keeping’
समयम्the agreement/compact
समयम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसमय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
असुराःthe demons
असुराः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
स्व-कृतम्made by themselves
स्व-कृतम्:
विशेषणम् (Adjectival to कर्म)
TypeAdjective
Rootस्व + कृत (√कृ क्त-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (स्वेन कृतम्) विशेषणम् (to समयम्)
नृपO king
नृप:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्
तूष्णीम्silently
तूष्णीम्:
क्रियाविशेषणम् (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतूष्णीम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषण (adverb)
आसन्were
आसन्:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
कृत-स्नेहाःhaving formed affection (for her)
कृत-स्नेहाः:
कर्ता-विशेषणम् (Adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootकृत (√कृ क्त-प्रत्यय) + स्नेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः (कृतः स्नेहः येषाम्)
स्त्री-विवाद-जुगुप्सयाdue to disgust for quarrelling with a woman
स्त्री-विवाद-जुगुप्सया:
हेतु (Hetu/Cause)
TypeNoun
Rootस्त्री + विवाद + जुगुप्सा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (स्त्रीविवादस्य जुगुप्सा)
A
Asuras
K
King Parīkṣit
M
Mohinī-mūrti

FAQs

Because they were bound by the agreement they had accepted and felt ashamed to quarrel with a woman, they restrained their attachment and stayed quiet.

Śukadeva Gosvāmī is narrating to King Parīkṣit during the account of Mohinī-mūrti distributing the nectar after the churning of the ocean.

Keep your word even when emotions rise, and avoid degrading disputes; self-restraint and dignity protect one from being dragged by attachment and conflict.