Srimad Bhagavatam — Ashtama Skandha, Shloka 12

Lakṣmī’s Emergence, Dhanvantari, and the Advent of Mohinī-mūrti

Devanagari script

ऋषय: कल्पयांचक्रुराभिषेकं यथाविधि । जगुर्भद्राणि गन्धर्वा नट्यश्च ननृतुर्जगु: ॥ १२ ॥

Transliteration

ṛṣayaḥ kalpayāṁ cakrur ābhiṣekaṁ yathā-vidhi jagur bhadrāṇi gandharvā naṭyaś ca nanṛtur jaguḥ

Translation

بزرگ رشیوں نے معتبر شاستروں کے مطابق دیویِ لکشمی کا ابھیشیک ادا کیا۔ گندھروؤں نے سراسر مبارک ویدک منتر گائے، اور رقاصاؤں نے وید میں مقررہ گیتوں کے ساتھ خوش الحانی سے رقص و سرود کیا۔

Synonyms

• ऋषयः: sages
• ऋषयः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• कल्पयाम्: they arranged/prepared
• कल्पयाम्: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: कल्पय् (धातु; √कॢप् causative)
• Form: लिट्-लकारे (Perfect) कृदन्त-सदृशं रूपम्; ‘कल्पयाम्’ इति लिट्-बहुवचन-प्रयोगे अव्यवस्थित-पाठभेदः; अर्थतः ‘कल्पयामासुः/कल्पयाम् चक्रुः’ = they arranged; परस्मैपदम्

• चक्रुः: did (as auxiliary)
• चक्रुः: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्; सहायक-क्रिया (periphrastic perfect)

• आभिषेकम्: consecration/anointing
• आभिषेकम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: आभिषेक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• यथा-विधि: according to rule
• यथा-विधि: क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + विधि (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; अव्ययम् (adverbial)

• जगुः: they sang
• जगुः: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: गै (धातु; √गै to sing)
• Form: लिट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• भद्राणि: auspicious (songs/words)
• भद्राणि: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; गीत-विषयः

• गन्धर्वाः: Gandharvas
• गन्धर्वाः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: गन्धर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• नट्यः: dancing girls
• नट्यः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: नटी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• च: and
• च: सम्बन्ध (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक-अव्ययम् (conjunction)

• ननृतुः: they danced
• ननृतुः: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: नृत् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• जगुः: they sang
• जगुः: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: गै (धातु)
• Form: लिट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

Characters & Entities

• Ṛṣis
• Gandharvas

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about performing rituals according to yathā-vidhi?

This verse highlights that sacred ceremonies like abhiṣeka are to be conducted strictly according to prescribed Vedic procedure (yathā-vidhi), emphasizing reverence, order, and purity in devotional acts.

Why do Gandharvas sing auspicious songs in Bhagavatam narratives?

Gandharvas are celestial musicians who mark divine events with auspicious praise; here their singing accompanies the consecration ceremony, showing that the universe participates in honoring sacred occasions.

Practical application of this verse in modern life?

Approach worship and life’s sacred moments with sincerity and proper method—do practices carefully, with purity and gratitude—adding uplifting music or kīrtana to create a devotional atmosphere.