Shloka 59

Aditi’s Lament and Kaśyapa’s Instruction of the Payo-vrata (Milk Vow) to Please Keśava

Devanagari script

त्वं चानेन महाभागे सम्यक्‌चीर्णेन केशवम् । आत्मना शुद्धभावेन नियतात्मा भजाव्ययम् ॥ ५९ ॥

Transliteration

tvaṁ cānena mahā-bhāge samyak cīrṇena keśavam ātmanā śuddha-bhāvena niyatātmā bhajāvyayam

Translation

اے نہایت نصیب والی خاتون، پاکیزہ جذبے اور ضبطِ نفس کے ساتھ اس پَیو ورت کا درست طریقے سے اہتمام کرو اور لازوال بھگوان کیشو کی بھکتی کرو۔

Synonyms

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (pronoun), उत्तमपुरुषार्थे (2nd person), एकवचन, प्रथमा (1st case)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• अनेन: by/with this (vow/act)
• अनेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (pronoun), नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, तृतीया (3rd case)

• महाभागे: O greatly fortunate lady
• महाभागे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाभाग (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन (vocative), स्त्रीलिङ्ग, एकवचन; समास: महा + भाग (कर्मधारय)

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

• चीर्णेन: (by) duly performed
• चीर्णेन: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: चर् (धातु) + क्त (कृदन्त) → चीर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृत् (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग?; अत्र तृतीया एकवचन (instrumental singular) — ‘performed/observed’ (agreeing with अनेन/व्रतेन implied)

• केशवम्: Keshava (Vishnu)
• केशवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: केशव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (2nd case)

• आत्मना: with (your) self
• आत्मना: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचन, तृतीया (3rd case)

• शुद्धभावेन: with pure disposition
• शुद्धभावेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: शुद्धभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचन, तृतीया (3rd case); समास: शुद्धस्य भावः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• नियतात्मा: self-controlled
• नियतात्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नियतात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (1st case); समास: नियतः आत्मा यस्य (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः) — ‘self-controlled’

• भज: worship
• भज: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भज् (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

• अव्ययम्: the imperishable (Lord)
• अव्ययम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अव्यय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (2nd case) — विशेषण of केशवम्

Characters & Entities

• Aditi
• Kashyapa
• Keshava

FAQs

What does Srimad Bhagavatam say about worshiping Keśava with a pure heart?

This verse instructs that Keśava is to be worshiped with śuddha-bhāva (pure devotion) and niyata-ātmā (a controlled mind), especially while properly observing a sacred vow.

Why did Kaśyapa Muni tell Aditi to worship Keśava in Canto 8 Chapter 16?

Aditi sought relief for the devas; Kaśyapa directed her to a regulated vow and pure worship of Keśava, because the Lord alone can grant lasting protection and fulfillment.

How can I apply “self-controlled worship” from this shloka in modern life?

Keep a simple, consistent devotional routine (prayer, japa, or reading), avoid distractions during practice, and cultivate sincerity—offering whatever you do with a clean intention to the imperishable Lord.