Srimad Bhagavatam — Ashtama Skandha, Shloka 50

Deva–Asura Battle after the Nectar; Bali’s Illusions and Hari’s Intervention

Devanagari script

सृष्टो दैत्येन सुमहान्वह्नि: श्वसनसारथि: । सांवर्तक इवात्युग्रो विबुधध्वजिनीमधाक् ॥ ५० ॥

Transliteration

sṛṣṭo daityena sumahān vahniḥ śvasana-sārathiḥ sāṁvartaka ivātyugro vibudha-dhvajinīm adhāk

Translation

بَلی دیو نے جو نہایت عظیم آگ پیدا کی، وہ تیز جھکڑوں کو ساتھ لیے، قیامت کے وقت کی سامورتک آگ کی مانند نہایت ہولناک ہو کر دیوتاؤں کی فوج کو جلانے لگی۔

Synonyms

• सृष्टः: released, produced
• सृष्टः: विशेषण (Adjectival to वह्निः)
• Type: Adjective
• Root: सृज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचन; 'created/sent forth'

• दैत्येन: by the demon
• दैत्येन: कर्ता/करण (Agent in passive; कर्तृकरणभाव)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया, एकवचन

• सुमहान्: very great
• सुमहान्: विशेषण (to वह्निः)
• Type: Adjective
• Root: सुमहत् (प्रातिपदिक; सु + महत्)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (very great)

• वह्निः: fire
• वह्निः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचन

• श्वसन-सारथिः: having the wind as its driver
• श्वसन-सारथिः: सम्बन्ध/विशेष्य (Apposition to वह्निः)
• Type: Noun
• Root: श्वसन + सारथि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (wind as charioteer/driver)

• सांवर्तकः: the world-dissolving (fire)
• सांवर्तकः: उपमान (Upamāna; with इव)
• Type: Noun
• Root: सांवर्तक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचन; (the cosmic-dissolution fire)

• इव: like, as if
• इव: सम्बन्ध (Comparative marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय, उपमा-वाचक (particle of comparison)

• अति-उग्रः: exceedingly fierce
• अति-उग्रः: विशेषण (to वह्निः)
• Type: Adjective
• Root: अति + उग्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभाव-समासः (excessively fierce)

• विबुध-ध्वजिनीम्: the army of the gods
• विबुध-ध्वजिनीम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: विबुध + ध्वजिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (army of the gods)

• अधाक्: burned
• अधाक्: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: दह् (धातु)
• Form: लुङ् (Aorist/लुङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; रूपम्: अधाक् (< अदहत्/अधाक्षीत् प्रकारः), 'burned'

Characters & Entities

• Daitya (demon)
• Vibudhas (demigods)

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about the Sāṁvartaka (devastation) fire?

This verse compares the demon-created blaze to the Sāṁvartaka fire—the terrifying fire associated with cosmic dissolution—emphasizing the fire’s overwhelming, world-ending intensity.

Why did the demon create such a huge fire against the demigods in Canto 8?

In the Deva–Asura battle narrative, the asuras employ extreme, destructive tactics to overpower the devas; here the demon unleashes a wind-driven conflagration to burn the demigod army and turn the battle.

Practical application: what is the modern-life takeaway from this shloka?

Overwhelming “fires” (crises, fear, hostility) can arise suddenly and feel apocalyptic; the Bhagavatam’s battle scenes remind a devotee to seek shelter in the Lord and remain steady rather than panic under destructive forces.