Atharva Veda 18.3.61 — Kanda 18, Anuvaka 1, Sukta 3, Mantra 61

Sukta 3

Sanskrit (Devanagari)

वि॒वस्वा॑न्नो॒ अभ॑यं कृणोतु॒ यः सु॒त्रामा॑ जी॒रदा॑नुः सु॒दानुः॑ । इ॒हेमे वी॒रा ब॒हवो॑ भवन्तु॒ गोम॒दश्व॑व॒न्मय्य॑स्तु पु॒ष्टम्

IAST Transliteration

vivásvān no abháyaṃ kṛṇotu yáḥ sutrā́mā jīrádānuḥ sudā́nuḥ | ihémé vīrā́ bahávo bhavantu gómad áśvavān máy y astu púṣṭam

English Translation (Griffith/Whitney)

May Vivasvant make for us fearlessness—he, the good protector, of bounty that endureth, of liberal giving. Here may these our heroes be many; in me be thriving, rich in kine, rich in steeds.

Word by Word

• विवस्वान्: Vivasvān (the Sun)
• विवस्वान्: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: विवस्वत् (प्रातिपदिक) < वि+√वस् (दीप्तौ) / ‘विवस्वत्’ = सूर्यः

• नः: of us / for us
• नः: सम्प्रदान (हितार्थे) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अभयम्: fearlessness, safety
• अभयम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अ-भय (प्रातिपदिक)

• कृणोतु: may he make
• कृणोतु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)

• यः: who
• यः: कर्तृ (सम्बन्धवाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुत्रामा: well-protecting
• सुत्रामा: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सु-त्रामन् (प्रातिपदिक) ‘good protector’

• जीरदानुः: whose gifts endure / long-giving
• जीरदानुः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: जीर-दानु (प्रातिपदिक) ‘having aged/long-standing gifts’ (बहुव्रीहिः)

• सुदानुः: bountiful, of good gifts
• सुदानुः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सु-दानु (प्रातिपदिक) ‘having good gifts’ (बहुव्रीहिः)

• इह: here
• इह: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)

• इमे: these
• इमे: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वीराः: heroes, men
• वीराः: कर्तृ (इमे इत्यस्य अप्पोजिशन्)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)

• बहवः: many
• बहवः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)

• भवन्तु: may they be
• भवन्तु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (भवने)

• गोमत्: rich in cattle
• गोमत्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: गोमत् (प्रातिपदिक) ‘possessing cows’

• अश्ववत्: rich in horses
• अश्ववत्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अश्ववत् (प्रातिपदिक) ‘possessing horses’

• मयि: in me
• मयि: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्तु: let there be
• अस्तु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (सत्तायाम्)

• पुष्टम्: nourishment, prosperity (well-being)
• पुष्टम्: कर्म / विधेय
• Type: Noun/Adjective
• Root: पुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √पुष् (पोषणे) क्त (past passive participle)

Attribution

Rishi: Atharvanic seer (hymn-level attribution varies).

Devata: Vivasvant (solar power).

Chandas: Triṣṭubh.

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: vira