Sutra 8
Devanagari script
पणितस्तस्यापकारसमर्थो विक्रमेत अन्यथा संदध्यात् ॥ कZ_०७.७.०८ ॥
Transliteration
paṇitastasyāpakārasamartho vikrameta anyathā saṃdadhyāt
Translation
سودا طے کرنے کے بعد، اگر وہ دوسرے کو نقصان پہنچانے کی صلاحیت رکھتا ہو تو فیصلہ کن اقدام کرے؛ ورنہ صلح/معاہدہ کر لے۔
Word by Word
पणितःhaving fixed a wager/forfeit; after staking (a sum)
पणितः:
TypeAdjective (Kṛdanta used adjectivally)
Rootपण् (व्यवहारे/क्रये) → पणित (कृदन्त)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; भूतकृदन्तः (क्त) ‘पणित’ = ‘पणं कृतवान्/पणं कृतः’
तस्यof him/that (person)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formषष्ठी-एकवचनम्, पुं/नपुंसकलिङ्गः
अपकार-समर्थःcapable of causing harm; able to retaliate/injure
अपकार-समर्थः:
TypeAdjective (compound)
Rootअपकार (उपसर्ग-पूर्वक √कृ ‘to do’ → ‘harm’) + समर्थ (सम्+√अर्थ/अर्ह् ‘to be able/fit’)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; विशेषणम् (पणितः इत्यस्य)
विक्रमेतshould advance/act (take the initiative)
विक्रमेत:
TypeVerb
Rootवि+क्रम् (to step forth/advance)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
अन्यथाotherwise; if not
अन्यथा:
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; विकल्प/विपर्ययार्थे
संदध्यात्should make peace; should conclude an agreement
संदध्यात्:
TypeVerb
Rootसम्+√धा (to place/arrange; to make peace/compose)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
FAQs
Capability: escalate only if you can impose costs effectively; if not, lock in a settlement to avoid overreach.