Sutra 14
Devanagari script
विगृहीतश्चेत्परप्रकृतयो लुब्धक्षीणापचरिता विग्रहोद्विग्ना वा मां नोपगच्छन्ति इति पश्येज्ज्यायानपि संधीयेत विग्रहोद्वेगं वा शमयेत् ॥ कZ_०७.३.१४ ॥
Transliteration
vigṛhītaś cet paraprakṛtayo lubdhakṣīṇāpacaritā vigrahodvignā vā māṃ nopagacchanti iti paśyej jyāyān api saṃdhīyeta vigrahodvegaṃ vā śamayet
Translation
اگر جنگ (وِگْرہ) کی حالت میں وہ دیکھے کہ حریف کی ‘پرکرتیاں’—لالچی، کمزور یا بددل/بیگانہ—جنگ کے خوف سے بھی اس کے پاس نہیں آتیں، تو وہ زیادہ طاقتور مخالف سے بھی صلح کر لے، یا جنگ سے پیدا ہونے والی گھبراہٹ کو کم کرے۔
Word by Word
विगृहीतः(if) engaged in hostility / having entered into war
विगृहीतः:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootग्रह् (वि+ग्रह्)
Formकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘विगृहीत’ = विग्रहं कृतवान्/विग्रहस्थितः
चेत्if
चेत्:
TypeParticle
Rootचेत्
Formनिपात; शर्तार्थक
पर-प्रकृतयःthe enemy’s constituent elements (enemy’s prakṛtis)
पर-प्रकृतयः:
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन; ‘पर’ = शत्रोः/अन्यस्य
लुब्ध-क्षीण-अपचरिताःgreedy, weakened, and defected/alienated
लुब्ध-क्षीण-अपचरिताः:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootअपचर् (अप+चर्)
Formकृदन्त (क्त) ‘अपचरित’; पुं/स्त्री? (प्रकृतयः इति बहुवचनस्य विशेषणम्), प्रथमा-बहुवचन; लुब्ध = लोभयुक्ताः, क्षीण = दुर्बलाः/क्षयगताः
विग्रह-उद्विग्नाःdistressed/alarmed due to the war
विग्रह-उद्विग्नाः:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootउद्+विज्/द्विज् (उद्विज्)
Formकृदन्त (क्त) ‘उद्विग्न’; प्रथमा-बहुवचन (प्रकृतयः इत्यस्य विशेषणम्)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक निपात
माम्me
माम्:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formद्वितीया-एकवचन
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेध
उपगच्छन्तिapproach / come over (to my side)
उपगच्छन्ति:
TypeVerb
Rootगम् (उप+गम्)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formइत्यादि-वाक्यसमाप्त्यर्थक
पश्येत्he should observe/consider
पश्येत्:
TypeVerb
Rootदृश्
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; (राजा) ‘should consider/see’
ज्यायान्a stronger (opponent)
ज्यायान्:
TypeAdjective
Rootज्यायस् (comparative of वृद्ध/ज्येष्ठ)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; तुलनात्मक-विशेषण
अपिeven
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formसमुच्चय/अपवाद/अवधारणार्थक; अत्र ‘even’
संधीयेतhe should make peace / conclude a treaty
संधीयेत:
TypeVerb
Rootधा (सम्+धा)
Formविधिलिङ्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘सन्धिं कुर्यात्’
विग्रह-उद्वेगम्the alarm/disturbance caused by war
विग्रह-उद्वेगम्:
TypeNoun (abstract)
Rootउद्+विज्/द्विज् (उद्विज्)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘उद्वेग’ = भय/चिन्ता/क्षोभ
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक
शमयेत्he should pacify/appease
शमयेत्:
TypeVerb
Rootशम् (शमय् caus.)
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच् (causative)
Entities Mentioned
P
paraprakṛti (enemy constituents)S
stronger opponentFAQs
Either pivot to a treaty with a stronger adversary if war is blocking political gains, or adjust conduct/propaganda to reduce fear so that defections and cooperation become possible.