Sutra 15
Devanagari script
मित्रममित्रं चाभियुञ्जानयोर्यो मित्राभियोगिनः पार्ष्णिं गृह्णाति सोऽतिसंधत्ते ॥ कZ_०७.१३.१५ ॥
Transliteration
mitram amitraṃ ca abhiyuñjānayor yo mitrābhiyoginaḥ pārṣṇiṃ gṛhṇāti so ’tisaṃdhatte
Translation
جب دو فریق دعویٰ کر رہے ہوں—ایک کو دوست اور دوسرے کو دشمن سمجھنے کا—تو جو ‘دوست ہونے کا دعویدار’ کے خلاف پیچھے سے دشمن بن کر وار کرے، وہ حد سے بڑھ جاتا ہے۔
Word by Word
मित्रम्ally, friend
मित्रम्:
TypeNoun
Rootमित्र
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सन्दर्भे द्वितीया—‘मित्रम् (शत्रुं) च’ इति कर्मद्वन्द्व-समुच्चय)
अमित्रम्enemy
अमित्रम्:
TypeNoun
Rootअमित्र
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
अभियुञ्जानयोःof the two who are attacking/engaged in hostilities
अभियुञ्जानयोः:
TypeParticiple
Rootअभि-युज्
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (अभियुञ्जान), पुं/नपुंसक, षष्ठी/सप्तमी द्विवचन; ‘अभियुञ्जानयोः’ = ‘(मित्र-अमित्रयोः) अभियुञ्जानयोः’—युद्धे प्रवर्तयतोः/आक्रमणं कुर्वतोः
यःwho
यः:
TypePronoun
Rootयद्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (सम्बन्धक-यः…सः)
मित्राभियोगिनःof the attacker of the ally
मित्राभियोगिनः:
TypeNoun
Rootमित्र + अभियोगिन्
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचन; ‘मित्रस्य अभियोगी’ = मित्रं प्रति अभियोगं/आक्रमणं कुर्वन्
पार्ष्णिम्the rear, the back (heel)
पार्ष्णिम्:
TypeNoun
Rootपार्ष्णि
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; अर्थे ‘पश्चात्-भाग/पृष्ठ/एड़ी’; नीतिशास्त्रे ‘rear, vulnerable back (of an enemy/army)’
गृह्णातिseizes, takes hold of
गृह्णाति:
TypeVerb
Rootग्रह्
Formलट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष एकवचन
सःhe
सः:
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (यः…सः)
अतिसंधत्तेmakes an overreaching/treacherous compact; acts with excessive/deceptive diplomacy
अतिसंधत्ते:
TypeVerb
Rootअति-सम्-धा
Formलट् (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष एकवचन; ‘अतिसंधा’ = अतिक्रम्य संधिं करोति/कपटेन संधिं योजयति
Entities Mentioned
M
mitra (friend)A
amitra (enemy)M
mitrābhiyoginP
pārṣṇigrāhaFAQs
It warns that undermining a party positioned to be a friend damages credibility and creates wider opposition—an overextended, unstable strategy.