Sutra 6
Devanagari script
तयोरल्पबहुत्वे धान्यकान्तादल्पान्महदधान्यकान्तं श्रेयः ॥ कZ_०७.११.०६ ॥
Transliteration
tayor alpabahutve dhānyakāntād alpān mahad-adhānyakāntaṃ śreyaḥ
Translation
دونوں میں کمی و بیشی کے معیار سے، کم رقبے کی غلہ آور قابلِ کاشت زمین کے مقابلے میں زیادہ رقبے کی غلہ آور قابلِ کاشت زمین بہتر ہے۔
Word by Word
तयोःof the two (alternatives)
तयोः:
TypePronoun
Rootतद्
Formषष्ठी-द्विवचनम् (genitive dual)
अल्पबहुत्वेin (the matter of) smallness and largeness / lesser and greater quantity
अल्पबहुत्वे:
TypeNoun
Rootअल्प + बहुत्व
Formसप्तमी-एकवचनम् (locative singular); नपुंसकलिङ्गम्; ‘अल्पत्व-बहुत्व’ इत्यर्थः
धान्यकान्तात्from the ‘grain-preferred/ grain-related’ option (i.e., the grain-favoured one)
धान्यकान्तात्:
TypeNoun
Rootधान्यकान्त
Formपञ्चमी-एकवचनम् (ablative singular); पुंलिङ्गम्; धान्यस्य कान्तः (प्रियः/आकर्षकः) इति व्युत्पत्त्या
अल्पात्from the smaller (quantity)
अल्पात्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootअल्प
Formपञ्चमी-एकवचनम् (ablative singular); नपुंसकलिङ्गम्/पुंलिङ्ग-प्रयोगसम्भवः; ‘अल्प (परिमाण) से’
महत्the greater (quantity)
महत्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootमहत्
Formप्रथमा-एकवचनम् (nominative singular); नपुंसकलिङ्गम्; ‘महद् (परिमाण)’
धान्यकान्तम्the grain-preferred/ grain-related (option)
धान्यकान्तम्:
TypeNoun
Rootधान्यकान्त
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम् (here as predicate with श्रेयः: ‘(is) better’); धान्यस्य कान्तम्
श्रेयःis better / preferable
श्रेयः:
TypeNoun (comparative-grade abstract)
Rootश्रेयस्
Formप्रथमा-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्; विधेय-प्रयोगः (predicate nominative)
Entities Mentioned
A
arable land (dhānyakānta)FAQs
A comparative capacity test (small vs. large) focused on how much grain-bearing land the territory contains, because that predicts stable revenue and provisioning.
Because it expands the state’s dependable fiscal and provisioning base, enabling sustained administration and military operations.