Sutra 46
Devanagari script
स तूर्यघोषध्वजपताकाभिर्व्यूहाङ्गानां संज्ञाः स्थापयेदङ्गविभागे संघाते स्थाने गमने व्यावर्तने प्रहरणे च ॥ कZ_१०.६.४६ ॥
Transliteration
sa tūryaghoṣadhvajapatākābhir vyūhāṅgānāṃ saṃjñāḥ sthāpayet aṅgavibhāge saṃghāte sthāne gamane vyāvartane praharaṇe ca
Translation
وہ نقّارے/تُوری کی آواز، عَلَم اور جھنڈیوں کے ذریعے صف بندی کے اجزا کے لیے اشارے مقرر کرے—دستوں کی تقسیم، اجتماع/ارتکاز، جگہ پر ٹھہراؤ، پیش قدمی، پلٹ کر واپس آنا/پسپائی، اور حملے کے لیے۔
Word by Word
सःhe (the commander/king)
सः:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम-प्रातिपदिक; पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
तूर्यघोषध्वजपताकाभिःby (means of) drum/bugle-sounds, standards and flags
तूर्यघोषध्वजपताकाभिः:
TypeNoun
Rootतूर्य/घोष/ध्वज/पताका
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया-बहुवचन; समासान्त-पद: पताका; करण/साधन-भाव
व्यूहाङ्गानाम्of the parts of the battle-formation
व्यूहाङ्गानाम्:
TypeNoun
Rootव्यूह/अङ्ग
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन
संज्ञाःsignals, designations (codes)
संज्ञाः:
TypeNoun
Rootसंज्ञा
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; कर्म/विधेय
स्थापयेत्should establish / should set up
स्थापयेत्:
TypeVerb
Rootस्था (स्थापयति)
Formलोट्/विधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन; causative (णिच्)
अङ्गविभागेin the division of units (parts)
अङ्गविभागे:
TypeNoun
Rootअङ्ग/विभाग
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; अधिकरण
संघातेin concentration / closing up (of troops)
संघाते:
TypeNoun
Rootसंघात
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; अधिकरण
स्थानेin halting / in taking position
स्थाने:
TypeNoun
Rootस्थान
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; अधिकरण
गमनेin moving / marching
गमने:
TypeNoun
Rootगमन
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; अधिकरण
व्यावर्तनेin turning about / wheeling / withdrawing
व्यावर्तने:
TypeNoun
Rootव्यावर्तन
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; अधिकरण
प्रहरणेin attacking / striking
प्रहरणे:
TypeNoun
Rootप्रहरण
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; अधिकरण
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चय-अव्यय
Entities Mentioned
T
tūryaghoṣa (instrument signals)D
dhvaja (banners)P
patākā (flags)FAQs
That cohesion is produced by standardized communication: pre-set codes for key actions (split, mass, hold, advance, wheel, strike) are essential to execute formations reliably.