Sutra 12
Devanagari script
पक्षाववस्थाप्योरस्यातिक्रान्तः श्येनः ॥ कZ_१०.६.१२ ॥
Transliteration
pakṣāv avasthāpya orasyātikrāntaḥ śyenaḥ
Translation
پَکشوں کو اپنی جگہ قائم رکھ کر اگر اُرس آگے نکل جائے تو اسے ‘شْیَین’ کہتے ہیں۔
Word by Word
पक्षौthe two wings/flanks (of an army)
पक्षौ:
TypeNoun
Rootपक्ष
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-द्विवचन
अवस्थाप्यhaving positioned/arrayed (them)
अवस्थाप्य:
TypeVerb (Gerund)
Rootअव-स्था (√स्था)
Formक्त्वान्त (अव्ययभाव); ल्यप्-प्रत्यय; अर्थः—‘स्थापयित्वा/विन्यस्य’
उरसिin/at the chest; i.e., at the centre/front
उरसि:
TypeNoun
Rootउरस्
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन
अतिक्रान्तःhaving overstepped; having penetrated/overrun
अतिक्रान्तः:
TypeVerb (Participle)
Rootअति-क्रम् (√क्रम्)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; कर्तरि प्रयोग
श्येनःthe ‘Śyena’ (hawk) formation
श्येनः:
TypeNoun
Rootश्येन
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
Entities Mentioned
P
pakṣaU
urasŚ
śyena (formation)FAQs
It separates tasks: wings anchor and prevent envelopment while the centre executes the decisive penetration—clear division of roles improves coordination.